བར་འཛུལ་ཟེར་མི་འདི་ག་ཅི་སྨོ?
ནང་འཁོད་བཙུགས་ནི་འདི་ གཞི་བཀོད་ལུ་ འགྱུར་བ་སྦོམ་སྦེ་རང་མ་འགྱོ་བར་ བང་རིམ་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་ནང་ལུ་ གློག་རྡུལ་ཚུ་ ལོག་བཏང་ཚུགསཔ་སྦེ་བཙུགས་མི་འདི་ཨིན། འདི་གློག་རྫས་རིག་པའི་བྱ་རིམ་འདི་ གཞི་རྩའི་ལི་ཐི་ཡམ་གློག་རྫས་གློག་ཤུགས།, དེ་ཁར་ ལི་ཐི་ཡམ་གློག་རྡུལ་ཚུ་ བཙུགས་ནི་དང་ བཏོན་ནིའི་འཁོར་རིམ་བརྒྱུད་དེ་ གློག་རྫས་ཚུ་གི་བར་ན་ འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།
འ་ནི་བསམ་གཞི་འདི་ སྤྱི་ལོ་༡༩༧༠ལོ་གྲངས་ལུ་ ཨེམ་ཨིསི་ཀྲེན་ལི་ཝི་ཀྲིང་ཧམ་གྱིས་ འགོ་དང་པ་ར་ གློག་རྫས་ཚུ་ གློག་རྫས་བཙུགས་བཏུབ་པའི་ གློག་རྫས་ཚུ་ མནོ་བསམ་བཏང་པའི་སྐབས་ལུ་ ཐོན་ཡོདཔ་ཨིན། ད་རེས་ནངས་པ་ ཁྱོད་རའི་བདག་དབང་ཡོད་པའི་ གློག་རིག་འཕྲུལ་ཆས་ལས་ གློག་མེའི་སྣུམ་འཁོར་ཚུན་ཚོད་ ཧ་ལམ་ག་ར་ལུ་ ནུས་ཤུགས་བྱིནམ་ཨིན། སྤྱི་ལོ་༢༠༢༤ ལུ་ འཛམ་གླིང་ནང་ རྫས་ཁམས་རིག་པ་ལག་ལེན་འཐབ་སྟེ་ ལི་ཐི་ཡམ་{{༦}}ཨའོན་གློག་རྫས་ཚུ་གི་དགོས་མཁོ་འདི་ ལོ་བསྟར་བཞིན་དུ་ ཆུ་ཚོད་ཊེ་ར་ཝཊ་༡ ལས་ལྷག་སྟེ་ ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་ནུས་ཤུགས་འདི་ དེ་ལས་ ལྡབ་གཉིས་ལྷགཔ་ཅིག་ ཡར་སེང་འགྱོ་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན། གློག་མེ་གི་སྣུམ་འཁོར་ཚུ་ལུ་ གློག་མེ་གི་ཐབས་ལམ་དམིགས་བསལ་དགོཔ་ཨིན་ན་ ཧ་གོ་ནིའི་དོན་ལུ་ ཁྱོད་རའི་ཁ་པར་གྱིས་ གློག་མེ་ག་དེ་སྦེ་ གློག་མེ་བཏང་དགོཔ་ཨིན་ན་ ཧ་གོ་ནི་ལུ་ ཁག་ཆེ་ཤོས་ཅིག་ཨིན།
རྫས་ཁམས་རིག་པ།
ནང་འཁོད་བཙུགས་ནི་འདི་ དངོས་པོ་ལ་ལུ་ཅིག་གི་ བང་རིམ་བཟོ་བཀོད་ཚུ་ ལག་ལེན་འཐབ་ཐོག་ལས་ ལཱ་འབདཝ་ཨིན། འ་ནི་དངོས་པོ་ཚུ་ལུ་ བང་རིམ་གྱི་ནང་འཁོད་ལུ་ covalentམཐུན་འབྲེལ་སྒྲིང་སྒྲིང་ཡོད་རུང་ བང་རིམ་གྱི་བར་ན་ལུ་ van der Waalsགི་ནུས་ཤུགས་འདི་ ཞན་ཁོག་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། འདི་གིས་ གློག་རྡུལ་ཚུ་ གློག་ཤུགས་བཙུགས་ནི་དང་ བཏོན་གཏང་པའི་སྐབས་ འཛུལ་ཞུགས་དང་ ཐོན་འགྱོ་ཚུགས་པའི་ རང་བཞིན་གྱི་ འགྲེམས་སྟོན་ཁང་ཚུ་ བཟོཝ་ཨིན།
གློག་ཤུགས་བླུགས་པའི་སྐབས་ ལི་ཐི་ཡམ་གློག་རྡུལ་འདི་ ནང་འཁོད་ལུ་འཛུལ་བའི་སྐབས་ དེ་གིས་ གཙོ་བོའི་ནང་ཁུལ་གྱི་མཐུན་འབྲེལ་འདི་ མ་བཅགཔ་ཨིན། འདི་གི་ཚབ་ལུ་ གནས་སྟངས་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ བང་རིམ་{{༡}}གི་བར་ནའི་ས་སྟོང་འདི་ སྤྱིར་བཏང་ལུ་ ནེ་ནོ་མི་ཀྲར་༠.༣༤ལས་ ནེ་ནོ་མི་ཀྲར་ལེ་ཤ་ཅིག་ཚུན་ཚོད་ རྒྱ་སྐྱེད་འབདཝ་ཨིན། འ་ནི་རྒྱ་སྐྱེད་ཀྱི་ནུས་ཤུགས་འདི་ ཕྱི་ཁའི་གློག་ཚད་ལས་འཐོནམ་ཨིནམ་ད་ འདི་གིས་ གློག་རྡུལ་དང་གཙོ་བོ་གི་བར་ན་ གློག་ཚད་སྤོ་བཤུད་འབདཝ་ཨིན་མས།
Graphite གིས་ སྔར་ལུགས་ཀྱི་དཔེ་ཅིག་བྱིནམ་ཨིན། གློག་ཤུགས་བཙུགས་པའི་སྐབས་ལུ་ ལི་ཐི་ཡམ་གློག་རྡུལ་ཚུ་ གཱར་ཕའིཊ་ནང་ལུ་ འབྲེལ་འཐབ་སྟེ་ LiC6 བཟོཝ་ཨིནམ་ད་ འདི་ནང་ལུ་ ལི་ཐི་ཡམ་གློག་རྡུལ་རེ་རེ་གི་མཐའ་འཁོར་ལུ་ ནག་རྫས་རྡུལ་ཕྲན་དྲུག་ཡོདཔ་ཨིན། གཱར་ཕའིཊ་གི་བང་རིམ་ཚུ་ ཟུར་དྲུག་ཅན་གྱི་བཟོ་བཀོད་འདི་ བདག་འཛིན་འཐབ་སྟེ་ ལི་ཐི་ཡམ་འདི་ བཀོད་སྒྲིག་འབད་ནི་གི་དོན་ལས་ དུམ་གྲ་ཅིག་སོ་སོ་སྦེ་འགྱོཝ་ཨིན། འདི་གིས་ ཁྱོད་ཀྱི་འཕྲུལ་ལྟོ་འདི་ བཙུགས་པའི་སྐབས་ ནུས་ཤུགས་གསོག་འཇོག་འབདཝ་ཨིན།
ནང་འཁོད་བཙུགས་ཐོག་ལས་ གློག་ཤུགས་སྤྲོད་ཚུགསཔ་བཟོ་མི་ གཙོ་བོའི་ཁྱད་ཆོས།:
ཕྱིར་ལོག་ཐུབ་ཚད་-གློག་རྡུལ་གློག་རྡུལ་གློག་ཤུགས་བླུགས་པའི་སྐབས་བཙུགས། གློག་ཤུགས་བླུགས་སྐབས་ཐོན་འགྲོ།
བཟོ་བཀོད་ཉམས་སྲུང་-གློག་རྫས་ཀྱིས་གློག་རྫས་འཁོར་ཡུན་སྟོང་ཕྲག་ལས་བཅད་དེ་གནས་ཐུབ།
གློག་ཤུགས་སྤོ་སོར་-གློག་རྫས་གློག་རྫས་ལས་གློག་རྫས་ནང་དུ་རྒྱུག།
བང་རིམ་རྒྱ་བསྐྱེད་-གིས་ དངོས་པོ་མ་བཅག་པར་ གློག་རྡུལ་ཚུ་ བཀོད་སྒྲིག་འབདཝ་ཨིན།
གློག་རྫས་གློག་ཤུགས་སྤྲོད་ཐངས།
ད་རེས་ནངས་པ་ བར་འཛུལ་གྱི་ལག་ལེན་གལ་ཆེ་ཤོས་འདི་ ལི་ཐི་ཡམ་-ཨའི་འོན་གློག་རྫས་ཚུ་ཨིནམ་ད་ འདི་གིས་ འཛམ་གླིང་ནང་ལུ་ གློག་ཤུགས་བསྐྱར་སྤྲོད་འབད་བཏུབ་པའི་ ཅ་ཆས་ཚུ་གི་ནང་ལས་ བརྒྱ་ཆ་༧༠དེ་ཅིག་ལུ་ ནུས་ཤུགས་བྱིནམ་ཨིན། སྤྱི་ལོ་༢༠༢༣ཚུན་ཚོད་ ཚོང་འབྲེལ་གྱི་ལི་ཐི་ཡམ་{{༣}}ཨའི་འོན་ཁམས་ཕྲན་ཆ་མཉམ་གྱིས་ ཀེ་ཐོཌ་དང་ཨེ་ནོཌ་གཉིས་ཆ་རའི་ནང་ལུ་ ཤུགས་ཅན་གྱི་རྒྱུ་ཆ་སྦེ་ ནང་འཁོད་རྫས་སྦྱོར་ཚུ་ལག་ལེན་འཐབ་ཨིན། ཁྱོད་ཀྱིས་ཐབས་འཕྲུལ་ནང་བཙུགས་པའི་སྐབས་རེ་ལུ་ ནང་འཁོད་བཙུགས་ནི་འདི་ ནུས་ཤུགས་གསོག་འཇོག་འབད་མི་ཐབས་ལམ་ཅིག་ཨིན།
གློག་ཤུགས་བླུགས་པའི་སྐབས་ལུ་ གློག་རྫས་གཉིས་ཆ་རའི་ནང་ལུ་ དུས་མཉམ་སྦེ་ འབྱུང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་རུང་ ཕྱོགས་སོ་སོ་སྦེ་རང་ འབྱུང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། graphite anodeལུ་ lithiumགློག་རྡུལ་ཚུ་ བང་རིམ་ནང་ལུ་འཛུལ་ཏེ་ LiC6བཟོཝ་ཨིན་མས། ཀེ་ཐོ་ཌི་ལུ་ (སྤྱིར་བཏང་ལུ་ ལི་ཐི་ཡམ་ལྕགས་རིགས་ཀྱི་ཨོག་སའིཌ་) ལི་ཐི་ཡམ་གློག་རྡུལ་ཚུ་ ནང་འཁོད་ལུ་འཛུལ་ཏེ་ བཟོ་བཀོད་འདི་བཞག་སྟེ་ འགྱོཝ་ཨིན། འ་ནི་བྱ་རིམ་འདི་གིས་ གློག་མེ་གི་ནུས་ཤུགས་འདི་ རྫས་སྦྱོར་གྱི་འོས་འབབ་ནུས་ཤུགས་སྦེ་ གསོག་འཇོག་འབདཝ་ཨིན། གློག་རྫས་འདི་གིས་ གློག་རྫས་འདི་ རང་བཞིན་གྱི་གློག་བཏོན་ཕྱོགས་ལུ་འགལ་བའི་ གློག་རྡུལ་འགུལ་སྐྱོད་འདི་ འདྲུད་བདའ་མི་ གློག་ཤུགས་བྱིནམ་ཨིན།
གློག་ཤུགས་སྤྲོད་ཐབས་ལམ་འདི་ མཉམ་སྦྲེལ་གློག་རྡུལ་-གློག་རྫས་སྤོ་བཤུད་བརྒྱུད་དེ་ལཱ་འབདཝ་ཨིན།:
དང་པ་ ཁྱོད་ཀྱི་གློག་ཤུགས་བཙུགས་མི་འདི་གིས་ ཕྱིའི་གློག་ལམ་བརྒྱུད་དེ་ གློག་རྫས་ཚུ་ ཨེ་ནོཌ་ལུ་ བཀག་ཆ་འབད་མི་ གློག་ཤུགས་འདི་ འཇུག་སྤྱོད་འབདཝ་ཨིན། གཉིས་པ་ལུ་ གློག་རྫས་ནང་ལུ་ཡོད་པའི་ ལི་ཐི་ཡམ་གློག་རྡུལ་ཚུ་ ལོག་པའི་གློག་རྫས་ཨེ་ནོཌ་ལུ་ འཐེན་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། གསུམ་པ་-དང་འདི་ གལ་ཆེ་བའི་གོ་རིམ་-ལི་ཐི་ཡམ་གློག་རྡུལ་དང་གློག་རྫས་གཉིས་ཆ་ར་ དུས་མཉམ་དུ་ གྷི་ར་ཕའིཊ་བཟོ་བཀོད་ནང་ལུ་ སྤོ་བཤུད་འབདཝ་ཨིན། འ་ནི་མཉམ་སྦྱོར་གྱི་སྤོ་བཤུད་འདི་ གློག་རྫས་-གློག་རྫས་ངོས་འདྲ་བ་ལུ་འབྱུང་དོ་ཡོདཔ་ད་ དེ་བསྒང་ གློག་རྫས་ནུས་ཤུགས་འདི་ གསོག་འཇོག་འབད་ཡོད་པའི་རྫས་ཁམས་ནུས་ཤུགས་ལུ་ བསྒྱུར་བཅོས་འབདཝ་ཨིན།
འ་ནི་མཉམ་སྦྱོར་གྱི་གནས་སྤོ་ཐབས་ལམ་འདི་ སྤྱི་ལོ་༢༠༢༥ལུ་ ཨེམ་ཨའི་ཀྲི་གི་ཞིབ་འཚོལ་པ་ཚུ་གིས་ གློག་རྫས་མཉམ་བསྡོམ་༥༠ལྷགཔ་ཅིག་གི་ནང་ལུ་ ནང་འཁོད་ཀྱི་གནས་ཚད་འཇལ་མི་འདི་གིས་ ངེས་གཏན་སྦེ་ངོས་འཛིན་འབད་ཡོདཔ་ཨིན། མཚོན་རིག་ནང་ དཔར་བསྐྲུན་འབད་མི་ ཁོང་གི་ཞིབ་འཇུག་གིས་ ཧེ་མ་མནོ་བསམ་བཏང་དོ་བཟུམ་སྦེ་ གློག་རྡུལ་ཁྱབ་སྤེལ་གྱི་མགྱོགས་ཚད་འདི་ ཚད་འཛིན་འབད་དེ་མེདཔ་སྦེ་ གསལ་སྟོན་འབད་ནུག འདི་གི་ཚབ་ལུ་ གནས་ཚད་འདི་ ལི་ཐི་ཡམ་གློག་རྡུལ་གྱི་མཉམ་ཅིག་ཁར་ གློག་རྫས་ཚུ་ ག་དེ་ཅིག་མགྱོགས་དྲག་སྦེ་ གློག་རྫས་ལུ་སྤོ་ཚུགསཔ་ཨིན་ན་ལུ་རག་ལསཔ་ཨིན། འ་ནི་སྙན་ཞུ་འདི་གིས་ ཞིབ་འཚོལ་པ་ཚུ་གིས་ བརྟག་དཔྱད་ཁང་སོ་སོ་ཚུ་ནང་ལུ་ འགྱུར་ལྡོག་གི་ཚད་གཞི་འདི་ ཆ་རྐྱེན་ཐེར་འབུམ་༡དེ་ཅིག་གི་སྦེ་ ཁྱད་པར་ཆགས་མི་གི་ཁྱད་པར་ཚུ་བསལ་ནི་གི་དོན་ལས་ དུས་རབ་རྙིངམ་གི་བཱཀྲ་ལར་{{༧}}ཝོལ་མར་སྙོམ་རྩིས་འདི་ལུ་ རྒྱབ་འགལ་སྦེ་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།
གློག་ཤུགས་བཙུགས་པའི་སྐབས་ བར་འཛུལ་གྱི་མགྱོགས་ཚད་འདི་གིས་ ཁྱོད་ཀྱི་འཕྲུལ་ལྟོ་འདི་ ཤུགས་ཚད་ཆ་ཚང་ལུ་ ག་དེམ་ཅིག་མགྱོགས་དྲགས་སྦེ་ལྷོདཔ་ཨིན་ན་ ཐད་ཀར་དུ་ གཏན་འབེབས་བཟོཝ་ཨིན། མགྱོགས་དྲགས་སྦེ་ ནང་འཁོད་བཙུགས་ནི་ཟེར་མི་འདི་ གློག་ཤུགས་བཙུགས་པའི་དུས་ཚོད་ཐུང་ཀུ་འགྱོཝ་ཨིན། ཐབས་ལམ་གྱི་གནད་དོན་ཚུ་ཧ་གོ་མི་འདི་གིས་ ཞིབ་འཚོལ་པ་ཚུ་གིས་ ད་རེས་ ཚོད་བརྟག་དང་འཛོལ་བ་ལུ་བརྟེན་མ་དགོ་པར་ གློག་མེ་གི་ཚད་གཞི་འདི་ཡར་དྲག་བཏང་ནི་གི་དོན་ལས་ རྒྱུ་ཆ་དང་གློག་རྫས་ཚུ་ ཁུངས་ལྡན་སྦེ་བཟོ་བཀོད་འབད་ཚུགསཔ་ཨིན། གློག་མེ་གི་སྣུམ་འཁོར་ཚུ་གི་དོན་ལས་ གློག་མེ་བཙུགས་ནི་གི་དུས་ཚོད་འདི་ ངོས་ལེན་འབད་ནི་ལུ་ བར་ཆད་སྦོམ་སྦེ་རང་ ལུས་ཡོདཔ་ལས་ ནང་འཁོད་ཀྱི་གཡོ་འགུལ་རིག་པ་འདི་ ཡར་དྲག་བཏང་པ་ཅིན་ གློག་མེ་བཙུགས་ནི་འདི་ སྐར་མ་༤༠ལས་ སྐར་མ་དག་པ་ཅིག་ལུ་མར་ཕབ་འབད་ཚུགས་ནི་ཨིན་མས།
གློག་ཤུགས་སྤྲོད་ཚུགས་པའི་རྒྱུ་ཆ།
བང་རིམ་མ་འདྲཝ་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་ཚུ་གིས་ ནང་འཁོད་ལུ་བཙུགས་ནི་གི་དོན་ལས་ གཙོ་བོ་སྦེ་ལཱ་འབདཝ་ཨིནམ་དང་ རེ་རེ་ལུ་ གློག་མེ་གི་ཁྱད་ཆོས་མ་འདྲཝ་ཡོདཔ་ཨིན།
གྷི་ར་ཕའིཊ།ལི་ཐི་ཡམ་-ཨའི་ཡོན་གློག་རྫས་ནང་ དབང་ཤུགས་ཅན་གྱི་ཨེ་ནོཌ་རྒྱུ་ཆ་འདི་ གློག་ཤུགས་བསྐྱར་ལོག་འབད་ཚུགས་པའི་ ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་དང་ གྲུབ་མཐའི་ནུས་ཤུགས་ ༣༧༢ ཨེམ་ཨེ་ཨེཆ་/ཇི་ལས་བརྟེན་ཏེ་ ལུས་ཡོདཔ་ཨིན། དེ་གི་བང་རིམ་ཅན་གྱི་བཟོ་བཀོད་འདི་གིས་ རྒྱ་སྐྱེད་ཚད་ལས་བརྒལ་མེད་པར་ གློག་ཤུགས་བཏང་པའི་སྐབས་ ལི་ཐི་ཡམ་གློག་རྡུལ་ཚུ་ འཇོན་ཐངས་ཅན་སྦེ་ བཀོད་སྒྲིག་འབད་ཚུགས། སྤྱི་ལོ་༡༩༩༡ལུ་ སོ་ནི་གིས་ ལི་ཐི་ཡམ་{{༤}}ཨའི་འོན་གྱི་འཕྲུལ་ལྟོ་འགོ་དང་པ་འགོ་བཙུགས་ཞིནམ་ལས་ཚུར་ གཱར་ཕའིཊ་འདི་ ཚོང་འབྲེལ་གྱི་དོན་ལས་ ལག་ལེན་འཐབ་ཡོདཔ་དང་ ད་ལྟོ་ཡང་ ཐབས་འཕྲུལ་མང་ཤོས་ཅིག་ལུ་ ནུས་ཤུགས་བྱིནམ་ཨིན།
ལི་ཐི་ཡམ་ཀོ་བཱལ་ཊི་ཨོག་སའི་ཌི་ (LiCoO2)གློག་རིག་དང་གློག་རིག་མང་ཤོས་ཅིག་ནང་ ཀེ་ཐོ་ཌི་སྦེ་ལཱ་འབདཝ་ཨིན། སྤྱི་ལོ་༡༩༨༠ལུ་ John Goodenough གིས་ངོས་འཛིན་འབད་མི་ འ་ནི་དངོས་པོ་འདི་གིས་ གློག་རྫས་ཚུ་ ལག་ལེན་འཐབ་བཏུབ་སྦེ་བཟོ་ཡོདཔ་ཨིན། གློག་ཤུགས་བླུགས་པའི་སྐབས་ ལི་ཐི་ཡམ་གློག་རྡུལ་ཚུ་ LiCoO2 ལས་ de-བར་འཛུལ་འབད་དེ་ graphite anode ལུ་འགྱོཝ་ཨིན། ཨིན་རུང་ བཟོ་བཀོད་འདི་ བརྟན་ཏོག་ཏོ་མ་འགྱོ་བའི་ཧེ་མ་ གློག་ཤུགས་བཏང་པའི་སྐབས་ ལི་ཐི་ཡམ་བརྒྱ་ཆ་༥༠དེ་ཅིག་རྐྱངམ་ཅིག་ བཏོན་ཚུགས་ནི་ཨིནམ་ལས་ ལག་ལེན་གྱི་ ལྕོགས་གྲུབ་འདི་ ༡༤༠ mAh/g ལུ་ ཚད་འཛིན་འབདཝ་ཨིན། བརྟན་ཏོག་ཏོ་གི་བཀག་ཆ་འདི་གིས་ ཁྱོད་རའི་ཁ་པར་གྱིས་ གློག་ཤུགས་རེ་ལུ་ ནུས་ཤུགས་ག་དེ་ཅིག་ གསོག་འཇོག་འབད་ཚུགསཔ་ཨིན་ན་ ཐོ་ཕོགཔ་ཨིན།
ནི་ཀེལ་-མངར་ཆ་-ཀོ་བཱལ་ཊི་ཨོག་སའི་ཌི་ (NMC)གློག་མེའི་སྣུམ་འཁོར་གྱི་གློག་རྫས་ཚུ་གི་དོན་ལུ་ LiNi1/3Co1/3Mn1/3O2 བཟུམ་གྱི་ གློག་རྫས་ཚུ་ ཀོ་བཱལ་ཊི་ཨོག་སའི་ཌི་ལས་ མགྱོགས་དྲགས་སྦེ་ གློག་རྫས་སྤྲོད་ཚུགསཔ་ལས་ གདམ་ཁ་རྐྱབ་ཨིན། ལྕགས་རིགས་སླ་བསྲེ་བའི་གྲུབ་ཆ་འདི་གིས་ ནུས་ཤུགས་མཐོ་བའི་-གློག་ཤུགས་བླུགས་པའི་སྐབས་ ཚ་དྲོད་བརྟན་ཏོག་ཏོ་ལེགས་ཤོམ་བྱིན་དོ་ཡོདཔ་མ་ཚད་ བཟོ་བཀོད་བརྡིབ་མ་དགོ་པར་ གཏིང་ཟབ་སྦེ་བཏོན་ཚུགསཔ་ཨིན། དེང་སང་གི་ EVs ཚུ་གིས་ དམིགས་བསལ་གྱི་ལག་ལེན་ཚུ་གི་དོན་ལུ་ ཡར་དྲག་བཏང་ཡོད་པའི་ NMC ཐབས་གཞི་ཚུ་ལག་ལེན་འཐབ་ཨིན།
ལི་ཐི་ཡམ་ལྕགས་ཕོསི་ཕེཊ་ (LiFePO4)ཚོང་འབྲེལ་གྱི་ཀེ་ཐོ་ཌི་དངོས་པོ་ཚུ་གི་གྲལ་ལས་ ཉེན་སྲུང་ཅན་གྱི་མགྱོགས་དྲགས་གློག་ཤུགས་བྱིནམ་ཨིན། འདི་གི་བཟོ་བཀོད་འདི་ དྲག་རྒོལ་གྱི་གློག་མེ་བཙུགས་པའི་སྐབས་ལུ་ཡང་ ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་སྦེ་ བརྟན་ཏོག་ཏོ་སྦེ་ར་སྡོད་དོ་ཡོདཔ་ལས་ ཉེན་སྲུང་གིས་ ནུས་ཤུགས་ཀྱི་སྟུག་ཚད་ལས་ལྷག་སྟེ་ཡོད་མི་ བཱསི་དང་ ནུས་ཤུགས་བསག་བཞག་སའི་ལམ་ལུགས་ཚུ་གི་དོན་ལས་ ཡོངས་གྲགས་ཐོན་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། LiFePO4 གིས་ གློག་ཤུགས་ཚད་གཞི་ ༣C ཚུན་བཟོད་ཚུགསཔ་ཨིན། ༼སྐར་མ་༢༠ གི་ནང་འཁོད་ལུ་ གློག་ཤུགས་ཆ་ཚང་༽ གལ་གནད་ཅན་གྱི་ཉམས་རྒུད་མེད་པར་ དེ་འབདཝ་ད་ འདི་གི་གློག་ཤུགས་དམའ་ཤོས་འདི་གིས་ ནུས་ཤུགས་ཡོངས་བསྡོམས་བསག་བཞག་ཚུགསཔ་ཨིན།
སི་ལི་ཀོན་-གྷི་ར་ཕའིཊ་ཀམ་པོ་སིཊ།གོང་འཕེལ་གྱི་དོན་ལུ་ ས་མཚམས་ངོ་བཏོནམ་ཨིན། སི་ལི་ཀོན་གཙང་མ་གིས་ གྲུབ་མཐའི་ནུས་ཤུགས་ ༣༥༠༠ mAh/g{{༣}}ལས་ལྷག་སྟེ་ གཱར་ཕའིཊ་{{༥}}ལས་ ཚར་༡༠ དེ་ཅིག་བྱིནམ་ཨིན་རུང་ གློག་ཤུགས་བཏང་པའི་སྐབས་ བརྒྱ་ཆ་༣༠༠ རྒྱ་སྐྱེད་འགྱོཝ་ཨིན། དེང་སང་གི་ ཀམ་པོ་སིཊ་ཚུ་གིས་ ༥{{༡༡}}༡༠% སི་ལི་ཀོན་འདི་ གཱར་ཕའིཊ་དང་གཅིག་ཁར་ སླ་བསྲེ་རྐྱབ་སྟེ་ རྐྱེན་ངན་རྒྱ་སྐྱེད་མེད་པར་ ལྕོགས་གྲུབ་ཡར་སེང་འབདཝ་ཨིན། ཀྲེསི་ལ་གི་ཁམས་ཕྲན་༤༦༨༠གིས་ ནུས་ཤུགས་ཀྱི་མཐུག་ཚད་མཐོ་དྲགས་དང་ ངོས་ལེན་ཅན་གྱི་གློག་མེ་གི་ཚད་གཞི་གཉིས་ཆ་ར་གྲུབ་ནི་གི་དོན་ལས་ སི་ལི་ཀཱོན་གཱར་ཕའིཀྲ་ཨེ་ནོགྲ་ཚུ་ལག་ལེན་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་རུང་ གྲུབ་ཚུལ་ངོ་མ་འདི་ བདག་དབང་གི་སྦེ་ར་ལུསཔ་ཨིན་མས།
གློག་ཤུགས་བླུགས་པའི་སྐབས་ལུ་གདོང་ལེན།
ནང་འཁོད་ལུ་ གློག་ཤུགས་བླུགས་ནིའི་ལཱ་འགན་དང་ འཕྲུལ་ལྟོ་གི་ཚེ་སྲོག་ལུ་ ཐད་ཀར་དུ་ གནོད་པ་ཡོད་པའི་ གནད་དོན་ལེ་ཤ་ཅིག་ ཐོན་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།
གློག་ཤུགས་བཙུགས་པའི་སྐབས་ སྐད་ཤུགས་རྒྱ་སྐྱེད་འབད་མི་འདི་གིས་ འཕྲུལ་རིག་གི་གནོན་ཤུགས་བཟོཝ་ཨིན། ལི་ཐི་ཡམ་གློག་རྡུལ་ཚུ་ གློག་རྫས་དངོས་པོ་ནང་བཙུགས་པའི་སྐབས་ བཟོ་བཀོད་འདི་རྒྱ་སྐྱེད་འགྱོཝ་ཨིན། graphite anode འདི་ གློག་ཤུགས་ཆ་ཚང་སྦེ་བླུགས་པའི་སྐབས་ ཧ་ལམ་ བརྒྱ་ཆ་༡༠ དེ་ཅིག་གིས་ ཕོཝ་རྒྱགས་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། གློག་ཤུགས་-བཏོན་གཏང་འཁོར་རིམ་གྱི་སྐབས་ལུ་ བསྐྱར་ལོག་རྒྱ་སྐྱེད་དང་ བསྡམ་བཞག་མི་འདི་གིས་ རྡུལ་ཕྲན་ཚུ་ བརྡལ་བཤིག་གཏང་ནི་དང་ གློག་མེ་མཐུད་ལམ་ཚུ་ བརྡལ་བཤིག་གཏང་ནི་ དེ་ལས་ ལྕོགས་གྲུབ་མར་ཕབ་འབད་ཚུགས། སི་ལི་ཀཱོན་འདི་ གྲུབ་མཐའི་ནུས་ཤུགས་མཐོ་དྲགས་སྦེ་ ༣༥༧༩ ཨེམ་ཨེ་ཨེཆ་/ཇི་ཡོད་རུང་ གློག་མེ་བཏང་པའི་སྐབས་ ལི་ཐི་ཡ་ཊི་ཆ་ཚང་སྦེ་འབད་བའི་སྐབས་ བརྒྱ་ཆ་༣༠༠ གིས་རྒྱ་སྐྱེད་འགྱོཝ་ལས་ ཚོང་འབྲེལ་གྱི་དོན་ལུ་ ལག་ལེན་འཐབ་ནི་ལུ་ གནམ་མེད་ས་མེད་ལཱ་ཁག་བཏངམ་ཨིན། འདི་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ ཁ་པར་གྱི་གློག་རྫས་ཚུ་གིས་ རིམ་གྱིས་སྦེ་ ཤུགས་ཚད་མེདཔ་འགྱོཝ་ཨིན།-གློག་རྫས་བཙུགས་ནིའི་བྱ་རིམ་འདི་གིས་ རིམ་གྱིས་སྦེ་ གློག་རྫས་བཟོ་བཀོད་ལུ་ གནོད་སྐྱོན་རྐྱབ་ཨིན།
མགྱོགས་དྲགས་སྦེ་ གློག་ཤུགས་བླུགས་པའི་སྐབས་ ལི་ཐི་ཡམ་གྱི་ བཀབ་མི་འདི་གིས་ ཉེན་སྲུང་གི་ཉེན་ཁ་སྦོམ་ཡོདཔ་ཨིན། ཁྱོད་ཀྱིས་ཁྱོད་རའི་ཐབས་འཕྲུལ་འདི་མགྱོགས་དྲགས་སྦེ་-གློག་ཤུགས་བླུགས་པའི་སྐབས་ ལི་ཐི་ཡམ་གློག་རྡུལ་ཚུ་ ནང་འཁོད་བཙུགས་ནི་ལས་མགྱོགས་དྲགས་སྦེ་ ཨེ་ནོཌི་ལུ་ལྷོདཔ་ཨིན། གཱར་ཕའིཊ་ནང་ལུ་བཙུགས་ནིའི་ཚབ་ལུ་ ལི་ཐི་ཡམ་ལྷག་ལུས་འདི་ ཨེ་ནོཌ་ཁ་ཐོག་ལུ་ ལྕགས་རིགས་ཀྱི་ལི་ཐི་ཡམ་སྦེ་བཙུགསཔ་ཨིན། འ་ནི་ལི་ཐི་ཡམ་གྱི་བཀབ་འདི་གིས་ ལྕོགས་གྲུབ་མར་ཕབ་འབདཝ་མ་ཚད་ འཕྲུལ་ལྟོ་གི་གློག་རྒྱུན་ཐུང་ཀུ་བཟོ་མི་ ཌེན་ཌི་རའིཊ་བཟོ་ཚུགསཔ་མ་ཚད་ མེ་གི་ཉེན་ཁ་ཡང་བཟོཝ་ཨིན། སྤྱི་ལོ་༢༠༢༤ལུ་ དཔར་བསྐྲུན་འབད་མི་ཞིབ་འཚོལ་ནང་ལུ་ མཐོ་དྲགས་སྦེ་ - གློག་ཤུགས་སྤྲོད་པའི་སྐབས་ལུ་ རྡུལ་ཕྲན་གྱི་མཐའམ་ཚུ་ནང་ལུ་ བཀབ་ནི་འདི་ གདམ་ཁ་ཅན་ཅིག་སྦེ་ འབྱུང་དོ་ཡོདཔ་སྦེ་སྟོན་ཡོདཔ་ཨིན། འདི་གིས་ འཕྲུལ་ལྟོ་ཚུ་ ལྕོགས་གྲུབ་ཆ་ཚང་ལུ་ འབྱོན་པའི་སྐབས་ མགྱོགས་དྲགས་སྦེ་ གློག་ཤུགས་བཙུགས་ནིའི་ མཐུན་སྒྲིག་ཚུ་ མར་ཕབ་འགྱོཝ་ཨིན།
དྲོད་ཚད་དམའ་བའི་གློག་ཤུགས་བཀག་ཆ་འདི་ མགྱོགས་དྲགས་མེད་པའི་ གཡོ་འགུལ་རིག་པ་ལས་བརྟེན་ཏེ་ཨིན། དྲོད་ཚད་བསིལ་དྲགས་འདི་གིས་ གློག་རྫས་ཀྱི་འབྱར་ཚད་ཡར་སེང་འབད་དེ་ གློག་རྡུལ་གྱི་འགུལ་སྐྱོད་མར་ཕབ་འབད་དེ་ ནང་འཁོད་ཀྱི་འགྱུར་ལྡོག་འདི་ མར་ཕབ་འབདཝ་ཨིན། ཀླད་ཀོར་གྱི་འོག་ལུ་ བར་འཛུལ་འདི་ མགྱོགས་དྲགས་སྦེ་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ལས་ སྤྱིར་བཏང་གི་གློག་ཚད་ནང་ལུ་ཡང་ ལི་ཐི་ཡམ་བཀབ་ནི་འདི་ འབྱུང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། འདི་ཡང་ གློག་མེའི་སྣུམ་འཁོར་ཚུ་གིས་ གནམ་དགུན་ལུ་ གློག་མེ་བཀྲམ་སྤེལ་གྱི་ ནུས་ཤུགས་བཀག་ཆ་འབད་མི་དང་ ཁྱོད་ཀྱིས་ མགྱོགས་དྲགས་སྦེ་-ཁ་པར་བསིལ་དྲགས་ཅིག་ གློག་མེ་བཀྲམ་སྤེལ་འབད་མི་བཏུབ་མི་འདི་ཨིན།
གློག་ཤུགས་བླུགས་པའི་སྐབས་ ཟུར་ལན་ཚུ་གིས་ ལི་ཐི་ཡམ་ཟ་སྤྱོད་འབད་དེ་ ཇོན་ཐངས་མར་ཕབ་འབདཝ་ཨིན། གློག་རྫས་-electrolyte ངོས་འདྲ་བ་ལུ་ གློག་རྫས་ལུ་མ་དགོ་པའི་གློག་རྫས་སྤོ་བཤུད་འབད་མི་འདི་གིས་ གློག་རྫས་བར་མཚམས་བང་རིམ་ཅིག་བཟོཝ་ཨིན། འ་ནི་བང་རིམ་འདི་གིས་ གློག་ཤུགས་བསྐྱར་ལོག་འཁོར་རིམ་ནང་ལུ་ བཟོ་བསྐྲུན་འབད་དེ་ བཀག་ཆ་ཡར་སེང་འབད་དེ་ གློག་རྡུལ་སྐྱེལ་འདྲེན་འདི་ ཚད་འཛིན་འབདཝ་ཨིན། ཨེམ་ཨའི་ཀྲི་གི་ཞིབ་འཇུག་གིས་ ཟུར་གྱི་འགྱུར་ལྡོག་འདི་ གློག་རྫས་སྤོ་བཤུད་ཀྱི་བྱ་རིམ་འདི་ ཡར་དྲག་བཏང་སྟེ་ མར་ཕབ་འབད་ཚུགས་ཟེར་ཨིན་མས།
ལྕོགས་གྲུབ་ཚད་འཛིན་གྱིས་ ནུས་ཤུགས་ག་དེ་ཅིག་གསོག་འཇོག་འབད་ཚུགསཔ་ཨིན་ན་ལུ་ ཐོ་ཕོགཔ་ཨིན། བང་རིམ་གྱི་བར་ན་ཡོད་པའི་ས་ཁོངས་ཚུ་གིས་ གློག་རྡུལ་གྱི་གྱངས་ཁ་གཏན་གཏན་ཅིག་རྐྱངམ་ཅིག་ བཙུགས་ཚུགས། དཔེར་ན་ LiCoO2 འདི་ གློག་མེ་བཏང་པའི་སྐབས་ ལི་ཐི་ཡམ་བརྒྱ་ཆ་༥༠ ལྷགཔ་ཅིག་ བཏོན་བཏང་པའི་སྐབས་ བརྟན་ཏོག་ཏོ་མེདཔ་ལས་ ལག་ལེན་འཐབ་བཏུབ་པའི་ ལྕོགས་གྲུབ་འདི་ ཧ་ལམ་ ༡༤༠ mAh/g ལུ་ ཚད་འཛིན་འབདཝ་ཨིན། བཟོ་བཀོད་ཀྱི་བཀག་ཆ་འདི་གིས་ ཁྱོད་ཀྱིས་ འཕྲུལ་ལྟོ་ནང་ལུ་ "charge more" འབད་མི་བཏུབ་ཟེར་སླབ་ཨིན།- ནང་འཁོད་གནས་ཁོངས་ཚུ་ལུ་ དངོས་གཟུགས་ཚད་གཞི་ཡོདཔ་ཨིན།
གློག་རྫས་གློག་ཚད་ལས་བརྒལ་བ།
གླ་ཆ་སྤྲོད་ནི་གི་ལག་ལེན་འདི་གིས་ ནང་འཁོད་ཞིབ་འཚོལ་དང་ ཚོང་འབྲེལ་གྱི་ལག་ལེན་ཚུ་ དབང་ཤུགས་ཆེཝ་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན་རུང་ བསམ་གཞི་འདི་ གཞན་མི་ས་སྒོ་ཚུ་ནང་ལུ་ཡང་ ཁྱབ་སྤེལ་འགྱོཝ་ཨིན། འཛམ་གླིང་ནང་ ཉིན་བསྟར་བཞིན་དུ་ འཕྲུལ་ལྟོ་གི་གློག་མེ་འཁོར་རིམ་ཐེར་འབུམ་ལས་བཅད་དེ་ འབྱུང་མི་དང་ཕྱདཔ་ད་ འ་ནི་ལག་ལེན་ཚུ་ གལ་ཅན་སྦེ་རང་ ལུས་ཡོདཔ་ཨིན།
སྐྱེ་ལྡན་རྫས་སྦྱོར་ནང་ལུ་ DNAགི་ཆ་གཅིག་གི་བར་ན་ རྡུལ་རྟེན་བཙུགས་མི་འདི་ འགྲེལ་བཤད་རྐྱབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། སྨན་རིགས་ལ་ལུ་ཅིག་གིས་ ཐབས་ལམ་འདི་བརྒྱུད་དེ་ ལཱ་འབདཝ་ཨིནམ་ད་ འདི་ཡང་ Leonard Lermanགིས་ འགོ་དང་པ་ སྤྱི་ལོ་༡༩༦༡ལུ་ གྲོས་འཆར་བཀོད་ནུག
དངོས་པོ་གི་མཚོན་རིག་ནང་ལུ་ ནང་འཁོད་ལུ་བཙུགས་མི་འདི་གིས་ ཕྱི་ཁར་བཏོན་ནི་ཟེར་མི་བྱ་རིམ་བརྒྱུད་དེ་ ༢གྲི་དངོས་པོ་ཚུ་ མཉམ་སྦྱོར་འབད་ཚུགསཔ་ཨིན་རུང་ འ་ནི་འདི་ གློག་མེ་བཙུགས་པའི་སྐབས་ལུ་ལག་ལེན་འཐབ་མི་ ཕྱི་འགྱུར་གྱི་བར་ན་བཙུགས་ནི་ལས་ ཁྱད་པར་སྦོམ་སྦེ་ར་ཡོདཔ་ཨིན། འ་ནི་ཐབས་རིག་འདི་གིས་ དམིགས་བསལ་གྱི་གློག་རིག་ལག་ལེན་གྱི་དོན་ལས་ བང་རིམ་གཅིག་-གཱར་ཕིན་དང་ གཞན་མི་རྡུལ་ཕྲན་སྲབ་ཤོག་ཤོ་གི་དངོས་པོ་ཚུ་བཏོནམ་ཨིན།
དུས་ཚོད་བཞག་ཐངས་ནང་ལུ་ བར་འཛུལ་འབད་ནི་འདི་ ཟླ་ཐོ་ནང་ལུ་ ཉིནམ་དང་ཟླཝ་ཚུ་བཙུགས་མི་ལུ་གོཝ་ཨིན།
འཕྲལ་ཁམས་ཅིག་ཁར་ གློག་ཤུགས་བླུགས་ནིའི་འཕྲུལ་རིག་ནང་ གོང་འཕེལ།
སྤྱི་ལོ་༢༠༢༤-༢༠༢༥ ལུ་ གློག་མེ་བཀྲམ་སྤེལ་གྱི་ ལཱ་འགན་ཡར་དྲག་གཏང་ནི་ལུ་ དམིགས་གཏད་བསྐྱེད་དེ་ ཁས་བླངས་ཅན་གྱི་ ཕྱོགས་སྟོན་ལེ་ཤ་ཅིག་ ཐོན་མི་དང་འབྲེལ་ ས་ཁོངས་འདི་ མགྱོགས་དྲགས་སྦེ་ ཡར་རྒྱས་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།
མགྱོགས་དྲགས་སྦེ་གློག་ཤུགས་བཏང་ནིའི་དོན་ལུ་ གློག་རྫས་ཡར་འཕེལ་གཏང་མི་འདི་གིས་ གྲུབ་འབྲས་སྦོམ་ཅིག་སྟོནམ་ཨིན། སྤྱི་ལོ་༢༠༢༥གི་ཨེམ་ཨའི་ཀྲི་གི་ཞིབ་འཇུག་གིས་ གློག་རྫས་ནང་ལུ་ ཨེ་ནིའོན་མ་འདྲཝ་ཚུ་ བརྗེ་སོར་འབད་མི་འདི་གིས་ གློག་རྫས་སྤོ་བཤུད་ཀྱི་ནུས་ཤུགས་བར་ཆད་འདི་ མར་ཕབ་འབད་ཚུགས་དོ་ཡོདཔ་དང་ འདི་གིས་ གློག་རྫས་སྤྲོད་པའི་སྐབས་ལུ་ འཇོན་ཐངས་ཅན་སྦེ་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་སྦེ་ཨིན་མས། ཞིབ་འཚོལ་པ་ཚུ་གིས་ ད་རེས་ གློག་རྫས་ཀྱི་གྲུབ་ཆ་སྟོང་ཕྲག་ལས་བཅད་དེ་བརྟག་དཔྱད་འབད་ནི་གི་དོན་ལས་ འཕྲུལ་ཆས་-ལྷབ་སྦྱང་གི་དཔེ་ཚད་ཚུ་བཟོ་སྟེ་ ཐབས་རིག་ག་གིས་ མགྱོགས་དྲག་དང་ཉེན་སྲུང་དང་ལྡནམ་སྦེ་ གློག་མེ་བཏང་ཚུགསཔ་ཨིན་ན་ སྔོན་དཔག་འབད་ནི་གི་དོན་ལས་ འཕྲུལ་ཆས་ཀྱི་བརྟག་དཔྱད་ཚུ་ལག་ལེན་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། འ་ནི་ཐབས་ལམ་འདི་གིས་ ཧེ་མ་ལས་རང་ སྔར་སྲོལ་གྱི་སྨན་རིགས་ཚུ་དང་ཕྱདཔ་ད་ བརྒྱ་ཆ་༢༠ལས་༣༠གི་བར་ན་ མགྱོགས་དྲགས་སྦེ་ གློག་རྫས་ཚུ་ ངོས་འཛིན་འབད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན།
བརྟན་པོ་-གནས་སྟངས་གློག་རྫས་ཚུ་གིས་ ཉེན་སྲུང་དང་ལྡནམ་སྦེ་ གློག་ཤུགས་བཏང་ནི་གི་ཁས་བླངས་འབདཝ་ཨིན། དྲག་རྒོལ་གྱི་གློག་ཤུགས་བཙུགས་པའི་སྐབས་ལུ་ ལི་ཐི་ཡམ་གྱི་བཀབ་སྟེ་ཡོད་མི་ ཁུ་བ་གི་གློག་རྫས་བཟུམ་སྦེ་མེན་པར་ གློག་རྫས་བརྟན་པོ་འདི་གིས་ འཕྲུལ་རིག་གི་ཐོག་ལས་ ཌེན་གྲའིཊ་གི་གྲུབ་ཚུལ་འདི་ མར་ཕབ་འབད་ཚུགས། ཨིན་རུང་ དངོས་པོ་སྲ་བརྟན་ཚུ་གིས་ གློག་རྫས་-གློག་རྫས་མཐུད་མཚམས་ལུ་ གདོང་ལེན་གསརཔ་ཚུ་ འགོ་བཙུགསཔ་ཨིན། ཞིབ་འཚོལ་གྱི་ལཱ་ཚུ་གིས་ གློག་ཤུགས་བཙུགས་པའི་སྐབས་ སྐད་ཤུགས་བསྒྱུར་བཅོས་འབད་བའི་སྐབས་ བརྟན་པོ་-བརྟན་པོ་འབྲེལ་བ་འཐབ་ནི་ལུ་གཙོ་བོར་བསྟེནམ་ཨིན། འཕྲུལ་རིག་གི་གནོན་ཤུགས་ཚུ་ བར་འཛུལ་འབད་བའི་སྐབས་ལུ་ བསྒྱུར་བཅོས་འབད་ཚུགས་པའི་ བསྒྱུར་བཅོས་ཅན་གྱི་ པོ་ལི་མེ་རིག་བཱའིན་ཌར་ཚུ་གིས་ ལག་ལེན་འཐབ་བཏུབ་པའི་ བརྟན་པོ་-གནས་སྟངས་ཀྱི་འཕྲུལ་ལྟོ་ཚུ་ ལྕོགས་ཅན་བཟོ་ནི་གི་ཁས་བླངས་སྟོནམ་ཨིན།
རྩིས་བཏོན་སྔོན་དཔག་ལག་ཆས་ཚུ་གིས་ གློག་ཤུགས་ཡར་དྲག་གཏང་ནི་ལུ་ མགྱོགས་དྲགས་བཟོཝ་ཨིན། ཀྲོ་ཀི་ཡོ་གཙུག་ལག་སློབ་སྡེ་གི་ཞིབ་འཚོལ་པ་ཚུ་གིས་ དངོས་ཁམས་རིག་པ་ལུ་གཞི་བཞག་པའི་ལམ་སྟོན་ཅིག་བཟོ་སྟེ་ འདི་གིས་ དངོས་པོ་གི་འགྲེལ་བཤད་བཅུ་ཐམ་ལག་ལེན་འཐབ་ཏེ་ ནང་འཁོད་ཀྱི་ནུས་ཤུགས་དང་ བརྟན་ཏོག་ཏོ་གི་སྔོན་དཔག་འབད་ཚུགསཔ་ཨིན། འ་ནི་ཐབས་ལམ་འདི་གིས་ གོང་ཚད་མཐོ་བའི་བརྟག་དཔྱད་ཁང་བརྟག་དཔྱད་ཀྱི་ཧེ་མ་ གློག་རྫས་སྟོང་ཕྲག་ལས་བཅད་དེ་ གློག་རྫས་མཉམ་སྡེབ་ཚུ་ རྩིས་བཏོན་ཐོག་ལས་ གསལ་གཞི་བཏོན་ཏེ་ གོང་ཚད་མཐོ་དྲགས་སྦེ་ཡོད་མི་ཚུ་གི་དོན་ལས་ ཁས་བླངས་འབད་མི་འདེམས་ངོ་ཚུ་ངོས་འཛིན་འབདཝ་ཨིན། སྔོན་དཔག་དཔེ་ཚད་འདི་གིས་ ཧེ་མ་ལས་རང་ མགྱོགས་དྲགས་-གློག་ཤུགས་ཅ་ཆས་གསརཔ་ཚུ་གི་དོན་ལུ་ གོང་འཕེལ་གྱི་དུས་ཚོད་འདི་ ལོ་ལས་ཟླཝ་ཚུན་ཚོད་ མར་ཕབ་འབད་ཡོདཔ་ཨིན།
དྲོད་ཚད་འཛིན་སྐྱོང་ལམ་ལུགས་ཀྱིས་ གློག་ཤུགས་བླུགས་ནི་གི་ཉེན་སྲུང་ཡར་དྲག་གཏངམ་ཨིན། དྲོད་ཚད་དམའ་ཤོས་འདི་གིས་ ནང་འཁོད་ལུ་འཛུལ་ནི་འདི་ མགྱོགས་དྲགས་སྦེ་འབདཝ་ལས་ དྲོད་ཚད་མཐོ་དྲགས་འདི་གིས་ མར་ཕབ་འགྱོ་ནི་འདི་ མགྱོགས་དྲག་སྦེ་འགྱོཝ་ལས་ ད་རེས་ འཕྲུལ་ལྟོ་འཛིན་སྐྱོང་གི་ལམ་ལུགས་འདི་གིས་ དྲོད་ཚད་འདི་བལྟ་རྟོག་འབད་དེ་ ད་ལྟོའི་གློག་ཤུགས་འདི་ མགྱོགས་དྲགས་སྦེ་ བདེ་སྒྲིག་འབདཝ་ཨིན། གློག་མེ་གི་སྣུམ་འཁོར་ལ་ལུ་ཅིག་གིས་ གློག་མེ་གི་དྲོད་ཚད་འདི་ མགྱོགས་དྲགས་སྦེ་འབག་འོང་ནི་གི་དོན་ལས་ གློག་མེ་གི་དྲོད་ཚད་འདི་ མགྱོགས་དྲག་སྦེ་མ་བཙུགས་པའི་ཧེ་མ་ གློག་མེ་གི་དྲོད་ཚད་འདི་ མགྱོགས་དྲགས་སྦེ་འབག་འོང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་རུང་ ཕྱོགས་ཀྱི་འགྱུར་ལྡོག་འདི་ ཉུང་སུ་ཅིག་ལས་བརྒལ་མེདཔ་ཨིན། དྲོད་ཚད་-ཤེས་རྟོགས་ཅན་གྱི་གློག་ཤུགས་འདི་གིས་ ངོས་ལེན་འབད་བཏུབ་པའི་གློག་ཤུགས་མགྱོགས་ཚད་རྒྱུན་སྐྱོང་འབད་བའི་སྐབས་ འཕྲུལ་ལྟོའི་ཚེ་སྲོག་རྒྱ་སྐྱེད་འབདཝ་ཨིན།
ནེ་ནོ་བཟོ་བཀོད་ཀྱི་གློག་རྫས་ཚུ་གིས་ ནང་འཁོད་གནས་ས་ཚུ་ནང་ལུ་ གློག་རྡུལ་ཚུ་མགྱོགས་དྲག་སྦེ་སྐྱེལ་འདྲེན་འབད་ཚུགསཔ་ཨིན། རྡུལ་ཕྲན་ཁོག་སྟོང་དང་ ཁུངས་མེད་པའི་གཞི་བཀོད་ དེ་ལས་ ཀོར་-ཤེལ་གྱི་དབྱིབས་ཚུ་གིས་ གློག་ཤུགས་བཏང་པའི་སྐབས་ ལི་ཐི་ཡམ་གློག་རྡུལ་ཚུ་གི་དོན་ལུ་ ཁྱབ་སྤེལ་གྱི་ལམ་ཐུང་ཀུ་བྱིནམ་ཨིན། འ་ནི་བཟོ་རིགས་ཚུ་གིས་ ནང་འཁོད་ལུ་བཙུགས་པའི་སྐབས་ལུ་བྱུང་མི་ སྐད་ཤུགས་རྒྱ་སྐྱེད་འདི་ ལེགས་ཤོམ་སྦེ་ར་གནས་ཚུགསཔ་ཨིན། ཞིབ་འཚོལ་གྱི་ཐོག་ལས་ ནེ་ནོ་བཟོ་བཀོད་འབད་མི་ གཱར་ཕའིཀྲ་འདི་གིས་ འཁོར་རིམ་གྱི་མི་ཚེ་འདི་ བདག་འཛིན་འཐབ་སྟེ་ སྔོན་ལུགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཚུ་དང་འཕྱདཔ་ད་ ཚར་༢ལས་༣གི་བར་ན་མགྱོགས་དྲགས་སྦེ་ གློག་མེ་བཏང་ཚུགསཔ་སྦེ་སྟོན་ཡོདཔ་དང་ འདི་གིས་ སྐར་མ་༡༠གི་རིང་ལུ་ གློག་མེ་ཆ་ཚང་སྦེ་བཏང་ནི་གི་དམིགས་ཡུལ་འདི་ དངོས་གནས་ཀྱི་ཉེ་འདབས་ལུ་ལྷོད་ཚུགསཔ་ཨིན།
ཡང་ཡང་དྲི་བའི་དྲི་བ།
མགྱོགས་དྲགས་སྦེ་གློག་ཤུགས་བླུགས་མི་འདི་གིས་ འཕྲུལ་ལྟོ་ཚུ་ལུ་ག་ཅི་འབད་གནོད་སྐྱོན་བརྐྱབ་སྨོ?
མགྱོགས་དྲགས་སྦེ་ གློག་ཤུགས་བཏང་མི་འདི་གིས་ ལི་ཐི་ཡམ་གློག་རྡུལ་ཚུ་ ནང་འཁོད་ཀྱི་འགྱུར་ལྡོག་འདི་གིས་ མགྱོགས་དྲགས་སྦེ་ ཨེ་ནོཌ་ནང་ལུ་ བཙུགསཔ་ཨིན། གློག་རྡུལ་ཚུ་མགྱོགས་དྲག་སྦེ་ལྷོདཔ་ད་ དཀའ་ངལ་གཉིས་ཐོན་དོ་ཡོདཔ་ད་ འདི་ཡང་ ལི་ཐི་ཡམ་གྱིས་ ཁ་ཐོག་ལུ་ ལྕགས་རིགས་ཀྱི་ལི་ཐི་ཡམ་འདི་ ནང་འཁོད་ལུ་བཙུགས་ནི་མེན་པར་ བཙུགས་དོ་ཡོདཔ་དང་ མགྱོགས་དྲག་སྦེ་འབོར་ཚད་རྒྱ་སྐྱེད་འགྱོ་མི་ལས་བརྟེན་ཏེ་ འཕྲུལ་རིག་གི་གནོན་ཤུགས་འདི་གིས་ གློག་རྫས་རྡུལ་ཕྲན་ཚུ་ བརྡུངམ་ཨིན། གཉིས་ཆ་ར་གིས་ འཕྲུལ་ལྟོ་གི་ནུས་ཤུགས་དང་ ཚེ་སྲོག་མར་ཕབ་འབདཝ་ཨིན། ཐབས་འཕྲུལ་མང་ཤོས་ཅིག་གིས་ མགྱོགས་དྲགས་སྦེ་ གློག་ཤུགས་བརྒྱ་ཆ་༨༠ ལུ་ཚད་འཛིན་འབདཝ་ཨིནམ་དང་ མཐའ་མཇུག་བརྒྱ་ཆ་༢༠ ལུ་ མགྱོགས་དྲགས་སྦེ་ མར་ཕབ་འབད་དེ་ བར་འཛུལ་འབད་ཚུགསཔ་ཨིན།
གནམ་གཤིས་གྲང་མོ་ནང་ ག་ཅི་འབད་ མགྱོགས་དྲགས་སྦེ་ གློག་མེ་བཏང་མ་ཚུགསཔ་སྨོ?
དྲོད་ཚད་དམའ་ཤོས་འདི་གིས་ གློག་རྡུལ་འགུལ་སྐྱོད་འདི་ མར་ཕབ་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ལས་ གློག་རྡུལ་-གློག་རྫས་སྤོ་བཤུད་འབད་ནི་ལུ་ ནུས་ཤུགས་མངམ་དགོཔ་ཨིན་མས། ཁུག་ཚད་༠གི་འོག་ལུ་ ནང་འཁོད་བཙུགས་ནི་འདི་ མགྱོགས་དྲགས་སྦེ་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ལས་ སྤྱིར་བཏང་གི་གློག་མེ་གི་ཚད་གཞི་འདི་གིས་ཡང་ གཱར་ཕའིཊ་ནང་ལུ་ ལེགས་ཤོམ་སྦེ་བཙུགས་མ་བཏུབ་པར་ ལི་ཐི་ཡམ་གྱི་བཀབ་བཞགཔ་ཨིན། གློག་མེའི་སྣུམ་འཁོར་མང་ཤོས་ཅིག་གིས་ གློག་མེ་གི་ནུས་ཤུགས་འདི་ ཌི་གི་རི་༥ ལས་ཉུངམ་སྦེ་ བཀག་ཆ་འབད་དོ་ཡོདཔ་ད་ ལ་ལུ་ཅིག་གིས་ གློག་མེ་འདི་ དྲོད་མ་བཏང་ཚུན་ཚོད་ མགྱོགས་དྲགས་སྦེ་ གློག་མེ་བཏང་ནི་འདི་ བཀག་ཆ་འབདཝ་ཨིན་མས། འདི་གིས་ འཕྲུལ་ལྟོ་འདི་ རྟག་བརྟན་གྱི་གནོད་སྐྱོན་ལས་ ཉེན་སྲུང་འབདཝ་ཨིན།
བར་འཛུལ་དངོས་པོ་ཚུ་ མར་ཕབ་མ་འགྱོ་བའི་ཧེ་མ་ གློག་མེ་འཁོར་རིམ་ག་དེམ་ཅིག་ཡོདཔ་སྨོ?
སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་-ལི་ཐི་ཡམ་{{༡}}གློག་རྫས་ཚུ་ སྤྱིར་བཏང་ལུ་ ཤུགས་ཚད་ངོ་མ་ལས་ བརྒྱ་ཆ་༨༠ ལུ་མ་ལྷོད་པའི་ཧེ་མ་ གློག་ཤུགས་ཆ་ཚང་{{༦}}བཏོན་གཏང་ནིའི་འཁོར་རིམ་༡༠༠༠ ལས་༣༠༠༠ ཚུན་གནས་ཚུགས། བར་མཚམས་དང་ བརྡ་སྟོན་འཁོར་རིམ་རེ་རེ་གིས་ བཟོ་བཀོད་ཀྱི་འགྱུར་བ་ཆུང་ཀུ་ཅིག་ -གློག་རྫས་ཚུ་རྒྱ་སྐྱེད་དང་ བསྡམ་བཞག་སྟེ་ རྡུལ་ཕྲན་ཚུ་ ཕྲ་མཐོང་ཆེ་ཤེལ་གྱི་ཐོག་ལས་ བརྡུངས་ཏེ་ ངོས་འདྲ་བ་ཚུ་ ཉམས་འགྱོཝ་ཨིན། ཨང་གྲངས་ངོ་མ་འདི་ ཅ་ཆས་དང་ ལག་ལེན་འཐབ་པའི་དྲོད་ཚད་ དེ་ལས་ གློག་མེ་གི་ཚད་གཞི་ཚུ་ལུ་རག་ལསཔ་ཨིན། མགྱོགས་དྲགས་སྦེ་ གློག་མེ་བཏང་ནི་དང་ དྲོད་ཚད་མཐོ་དྲགས་ལས་ བཀག་ཐབས་འབད་མི་འདི་གིས་ བར་འཛུལ་འབད་བའི་སྐབས་ལུ་ འཕྲུལ་རིག་གི་གནོན་ཤུགས་མར་ཕབ་འབད་དེ་ འཁོར་རིམ་གྱི་མི་ཚེ་འདི་ ཡར་སེང་འབདཝ་ཨིན།
རྒྱུ་ཆ་གསརཔ་ཚུ་གིས་ སྐར་མ་༥ གི་གློག་ཤུགས་བཏང་ཚུགས་ག?
འབྱུང་སྲིད་ནི་ཨིན་རུང་ གདོང་ལེན་ཚུ་ ལུས་ཡོདཔ་ཨིན། སྤྱི་ལོ་༢༠༢༥ལུ་ ཨེམ་ཨའི་ཀྲི་གིས་ མཉམ་སྦྱོར་གློག་རྡུལ་{{༢}}གློག་རྫས་སྤོ་བཤུད་ཀྱི་གསར་འཚོལ་འདི་གིས་ རང་བཞིན་གྱི་མགྱོགས་དྲགས་སྦེ་ ནང་འཁོད་ཀྱི་གཡོ་འགུལ་རིག་པ་ཡོད་མི་ དངོས་པོ་ཚུ་བཟོ་བཀོད་འབད་ནི་གི་དོན་ལས་ གྲུབ་མཐའི་གཞི་བཀོད་ཅིག་བྱིནམ་ཨིན། ཁྱབ་སྤེལ་གྱི་ལམ་ཐུང་ཀུ་ཡོད་མི་ ནེ་ནོ་བཟོ་བཀོད་ཀྱི་གློག་རྫས་ཚུ་གིས་ ཧེ་མ་ལས་རང་ སྔོན་ལུགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཚུ་དང་འཕྱདཔ་ད་ ཚར་༢ལས་༣གི་བར་ན་མགྱོགས་དྲག་སྦེ་ གློག་མེ་བཏང་ཚུགསཔ་ཨིན། ཨིན་རུང་ སྐར་མ་༥གི་ནང་འཁོད་ལུ་ གློག་མེ་བཙུགས་པའི་སྐབས་ལུ་ ད་རེས་ནངས་པའི་འཕྲུལ་རིག་ལས་ ཚར་༦ལས་༨གི་བར་ན་ མགྱོགས་དྲགས་སྦེ་ བཙུགས་དགོཔ་ཨིནམ་མ་ཚད་ ལི་ཐི་ཡམ་བཀབ་ནི་ལས་ བཀག་ཐབས་འབད་ནི་དང་ དྲོད་བཏོན་ནི་འདི་ འཛིན་སྐྱོང་འཐབ་ནི་ཨིན་མས། ཞིབ་འཚོལ་འདི་གིས་ འ་ནི་དམིགས་ཡུལ་འདི་ གློག་རྫས་དང་ གློག་རྫས་བཟོ་བཀོད་ དེ་ལས་ ལག་ལེན་འཐབ་ཐངས་ཚུ་གི་ཐོག་ལས་ ཤུགས་སྦེ་རང་ འབད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།
འབྲེལ་འཐབ་ཀྱི་ཁག་ཆེ་བའི་ངོས་འཛིན་འདི་ སྤྱི་ལོ་༢༠༡༩ལུ་ རྫས་ཁམས་རིག་པའི་ནང་ལུ་ འཛམ་གླིང་རྟགས་མ་འདི་ ཇཱོན་གུ་དྲི་ནའུ་དང་ ཨེམ་ཨིསི་ཀྲེན་ལི་ཝི་ཀྲིང་ཧམ་ དེ་ལས་ ཨ་ཀི་ར་ཡོ་ཤི་ནོ་ཚུ་ལུ་ ལི་ཐི་ཡམ་{{༢}}ཨའི་འོན་འཕྲུལ་ལྟོ་བཟོ་མི་གི་དོན་ལས་ བྱིན་ཡོདཔ་ཨིན། ཁོང་གི་ལཱ་འདི་གིས་ བརྟག་དཔྱད་ཁང་ནང་ལུ་ ཤེས་འདོད་ཡོད་མི་ལས་ དེང་སང་གི་འབག་བཏུབ་པའི་གློག་རིག་དང་ གློག་མེ་གི་སྣུམ་འཁོར་ཚུ་གི་གཞི་འགྱམ་ལུ་འགྱུར་བཅོས་འབད་ཡོདཔ་ཨིན། ཞིབ་འཚོལ་པ་ཚུ་གིས་ འདི་གི་ཐབས་ལམ་ཚུ་ འཕྲོ་མཐུད་དེ་རང་ གསལ་སྟོན་འབད་བའི་བསྒང་ལས་ སྤྱི་ལོ་༢༠༢༥ལུ་ གློག་རྫས་སྤོ་བཤུད་ཀྱི་ གློག་རྫས་སྤོ་བཤུད་ཀྱི་ གསར་འཚོལ་འབད་མི་བཟུམ་གྱི་ གློག་རྫས་གནས་སོར་གྱི་ གློག་རྫས་རིག་པ་འདི་གིས་ ཤུལ་མའི་མི་རབས་འདི་ མགྱོགས་དྲགས་སྦེ་ གློག་རྫས་སྤྲོད་ནི་གི་ གྲུབ་འབྲས་ཚུ་ བཏོན་ཚུགས་ནི་ཨིན་མས། སྐར་མ་༤༠ གི་གློག་ཤུགས་དང་ སྐར་མ་༥ གི་གློག་ཤུགས་ཀྱི་བར་ནའི་ཁྱད་པར་འདི་ བརྟན་ཏོག་ཏོ་དང་ཉེན་སྲུང་དང་ལྡནམ་སྦེ་བཞག་པའི་སྐབས་ བར་འཛུལ་གྱི་འགྱུར་ལྡོག་འདི་ མགྱོགས་དྲགས་བཟོ་ནི་ལུ་ རག་ལསཔ་ཨིན།
ཡོང་ཁུངས།
ཨེམ་ཨའི་ཀྲི་གསར་འགྱུར་ - "ཐབས་གཞི་འཇམ་ཏོང་ཏོ་ཅིག་གིས་ མགྱོགས་དྲགས་-གློག་ཤུགས་བཏང་ནི་དང་ ཡུན་རིངམོ་ - གློག་རྫས་ཚུ་ བཟོ་བཀོད་འབད་ནི་ལུ་ ལམ་སྟོན་འབད་ཚུགས།" (སྤྱི་ལོ་༢༠༢༥ སྤྱི་ཟླ་༡༠ པ།)
ཚན་རིག - "ལི་ཐི་ཡམ་-གློག་རྡུལ་གློག་རྡུལ་-གློག་རྫས་སྤོ་བཤུད་ཀྱི་ཐོག་ལས་ གློག་རྡུལ་བར་འཛུལ་འབད་ནི།" (༢༠༢༥ ཟླ་༡༠)
ཝི་ཀི་པི་ཌི་ཡ་ - ཨིན་ཊར་ཀ་ལེ་ཤཱན་ (རྫས་ཁམས་རིག་པ) དང་ ལི་ཐི་ཡམ་-གློག་རྫས་གློག་རྫས་ཐོ་བཀོད།
རང་བཞིན་ - "ཆུ་ཡི་ལི་-གློག་རྫས་འཕྲུལ་ལྟོ་འདི་ ཧ་ལོ་ཇེན་བསྒྱུར་བཅོས་–ནང་འཁོད་རྫས་ཁམས་རིག་པ་གིས་ ལྕོགས་ཅན་བཟོ་ཡོདཔ་ཨིན།" (༢༠༡༩)
རྫས་ཁམས་བསྐྱར་ཞིབ་ - "གློག་རྫས་དང་དེ་ལས་ལྷག་པའི་དོན་ལུ་ བཞུ་རྫས་མཉམ་སྦྱོར་གྱི་འགྱུར་ལྡོག" (2025)
npj 2D རྒྱུ་ཆ་དང་ལག་ལེན་ - "བཟོ་བསྐྲུན་གྱི་དོན་ལུ་ ལག་ཆས་མ་འདྲཝ་ཅིག་སྦེ་ ནང་འཁོད་བཙུགས་ནི་" (༢༠༢༡)
ཚན་རིག་ཐད་ཀར་གྱི་དོན་ཚན་ - ནང་འཁོད་བསྡོམས་རྩིས་སྤྱིར་བཏང་བལྟ་བ།
རྫས་ཁམས་རིག་པ་ LibreTexts - བང་རིམ་ཅན་གྱི་གཞི་བཀོད་དང་ ནང་འཁོད་འབྲེལ་འགྱུར།
