ཨོ་ལི་ཝིན་ ཡིག་ཆའི་བཟོ་བཀོད་ཟེར་མི་འདི་ག་ཅི་སྨོ?
Olivine གི་ཕྲ་རྡུལ་གྱི་བཟོ་བཀོད་ནང་ལུ་ orthorhombic གི་སྒྲིག་གཞི་ཡོདཔ་ད་ དེ་ནང་ silicon- oxygen tetrahedra (SiO₂) འདི་ ལྕགས་རིགས་ཚུ་གིས་ eoctahedral ས་ཁོངས་ཚུ་ བཙུགས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན། འ་ནི་བཟོ་བཀོད་འདི་ ཟུར་དྲུག་ཅན་གྱི་ཉེ་འདབས་{2}} སྲོག་རླུང་རྡུལ་ཕྲན་གྱི་ཕྱེད་ཀ་སྦེ་མཐོང་ཚུགས་ནི་ཨིནམ་དང་ ཕྱེད་ཀ་འདི་ མེག་ནི་སི་ཡམ་ཡང་ན་ ལྕགས་ཀྱི་གློག་རྡུལ་དང་-ཚུ་ སི་ལི་ཀཱོན་གྱིས་ བཀང་མི་ ཀྲེ་ཀྲ་ཧེཌ་རལ་ཝའིཌ་གི་བརྒྱད་པ་འདི་གིས་ བཀང་ཡོདཔ་ཨིན།
བདེན་པའི་མཉམ་མཐུན་དང་ས་སྟོང་སྡེ་ཚན་གྱི་ཁྱད་ཆོས།
ཨོ་ལི་ཝིན་སྡེ་ཚན་འདི་ གནམ་སྟོང་སྡེ་ཚན་ པི་བི་ནམ་གྱི་འོག་ལུ་ orthorhombic གི་ཕྲ་རིང་ལམ་ལུགས་ནང་ལུ་ ཕྲ་རྡུལ་སྦེ་བཟོཝ་ཨིན་མས། འ་ནི་གཞི་རྩའི་འདྲ་མཚུངས་འདི་གིས་ རྡུལ་ཕྲན་འདི་ ཕྲ་རྡུལ་གྱི་ནང་འཁོད་ལུ་ ག་དེ་སྦེ་སྒྲིག་སྟེ་ཡོདཔ་དང་ འདི་གིས་ ས་གཏེར་གྱི་དངོས་གཟུགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཚུ་ལུ་ ཐད་ཀར་དུ་ ཤན་ཞུགས་འབདཝ་ཨིན།
ཡུ་ནིཊི་ནང་ཐིག་ནང་ མན་ངག་ཡུ་ནིཊི་ཡུ་ནིཊི་བཞི་ (Z=4) དང་ གཡས་ཟུར་ཁུག་ལུ་ ཕན་ཚུན་འབྲེལ་བའི་ འདྲ་མཉམ་མེད་པའི་ ཚད་མེད་ སྟ་རེ་གསུམ་སྟོནམ་ཨིན། ཕོར་སི་ཊི་རའིཊ་ (Mg₂SiO₂) གི་དོན་ལུ་ སྤྱིར་བཏང་གི་ ལེ་ཊིསི་ཚད་གཞི་ཚུ་ ཧ་ལམ་= 4.75 Å, b=10.20 Å, དང་ c=5.98 Å ཨིན། ཕ་ཡ་ལི་ཊི་ (Fe₂SiO₂) ནང་ འ་ནི་ཚད་གཞི་ཚུ་= 4.82 Å, b=10.48 Å, དང་ c=6.09 Å ལུ་ ལྕགས་ཀྱི་ ionic radius སྦོམ་ལས་བརྟེན་ མེག་ནི་སི་ཡམ་དང་ཕྱདཔ་ད་ དུམ་གྲ་ཅིག་རྒྱ་སྐྱེད་འབདཝ་ཨིན།
Pbnm གནམ་སྟོང་སྡེ་ཚན་གྱི་མིང་གནས་འདི་གིས་ ཁག་ཆེ་བའི་བཟོ་བཀོད་ཀྱི་ཁ་གསལ་ཚུ་ གསལ་སྟོན་འབདཝ་ཨིན། འ་ནི་གནམ་སྟོང་སྡེ་ཚན་ནང་ལུ་ མེ་ལོང་གི་རྒྱ་ཁྱོན་དང་ གཡོ་སྒྱུ་ལྟེ་བ་ཡོདཔ་ལས་ རྡུལ་ཕྲན་གྱི་གནས་ས་ལུ་ དམིགས་བསལ་གྱི་འདྲ་མཉམ་གྱི་ཐོགས་ལུས་ཚུ་བཟོཝ་ཨིན། སྲོག་རླུང་གི་གནས་རིམ་མ་འདྲཝ་གསུམ་(O1, O2, O3) འདི་ བཟོ་བཀོད་ཀྱི་ནང་འཁོད་ལུ་ཡོདཔ་ད་ O1 དང་ O2 འདི་ མེ་ལོང་གུར་ལུ་སྡོད་ཡོདཔ་ད་ O3 འདི་ དམིགས་བསལ་གྱི་འདྲ་མཉམ་མེད་པའི་ སྤྱིར་བཏང་གི་གནས་ས་ལུ་ བཞག་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན།
ཊེ་ཊ་ཧད་རལ་དང་ཨོག་ཊ་ཧེཌ་རལ་མཐུན་སྒྲིག།
olivineགི་བཟོ་བཀོད་ཀྱི་སྦུག་ལུ་ SiO₄⁻ tetrahedronའདི་ སོ་སོ་སྦེ་ཡོདཔ་ད་ འདི་ནང་ སི་ལི་ཀོན་རྡུལ་ཕྲན་གྱི་གློག་སྦྱོར་འདི་ སྲོག་རླུང་རྡུལ་ཕྲན་བཞི་ལུ་ མཉམ་མཐུན་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། འ་ནི་ tetrahedra འདི་ མཐའ་གཅིག་ཏུ་ རང་དབང་ཅན་གྱི་- གིས་ ཁྱིམ་ཚང་ tetrahedra དང་ཅིག་ཁར་ སྲོག་རླུང་རྡུལ་ཕྲན་ཚུ་ བརྗེ་སོར་འབད་མི་བཏུབ་པས། Si{3}O བུན་ཊི་འཇལ་ཚད་རེ་རེ་གིས་ ཧ་ལམ་ ༡.༦༣-༡.༦༦ Å དང་ ཀོ་ཝེལཊི་ཡིག་འབྲུ་ཤུགས་ཅན་སྦེ་སྟོནམ་ཨིན།
གྱལ་རིམ་བདའ་སྟེ་ ཡར་མར་སྟོན་པའི་ tetrahedra གི་ཐིག་འདི་ གྱལ་རིམ་བདའ་སྟེ་ ཕྲ་རིས་རིག་པའི་ c{0}}ཚག་གི་ འདྲ་མཉམ་ཨིན། འ་ནི་གདམ་ཁ་ཅན་གྱི་སྒྲིག་གཞི་འདི་གིས་ ལྕགས་རིགས་ཚུ་སྡོད་ཚུགས་པའི་ བཟོ་བཀོད་ཀྱི་ནང་འཁོད་ལུ་ རྒྱུན་ལམ་བཟོཝ་ཨིན། སི་ལི་ཀོན་ཨའི་འོན་འདི་ མེ་ལོང་གུར་ལུ་ཡོད་མི་ ཕྲ་རབ་རིག་པའི་ཐོག་ལས་ མ་འདྲཝ་སྦེ་ཡོདཔ་དང་ འདི་ཡང་ བཟོ་བཀོད་ནང་ལུ་ སི་ལི་ཀོན་གྱི་རྡུལ་ཕྲན་ཚུ་ག་ར་ འདྲ་མཉམ་གྱི་ལག་ལེན་གྱིས་ འབྲེལ་བ་ཡོདཔ་ཨིན།
ལྕགས་རིགས་ (སྤྱིར་བཏང་ལུ་ Mg2⁺ ཡང་ན་ Fe2⁺) གིས་ M1 དང་ M2 གི་མིང་རྟགས་བཀོད་མི་ octahedral གི་ས་སྒོ་མ་འདྲཝ་གཉིས་ བཙུགས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན། M1གི་ས་སྒོ་འདི་ ཕྱི་འགྱུར་གྱི་ལྟེ་བ་ནང་ལུ་སྡོད་ཞིནམ་ལས་ སྲོག་རླུང་རྡུལ་ཕྲན་དྲུག་ཡོད་པའི་ བསྐྱར་བཟོ་འབད་བའི་ octahedronཟེར་མི་ཅིག་བཟོཝ་ཨིན་མས། Metal- oxygen bond རིང་ཚད་འདི་ M1 ནང་ ཧ་ལམ་ ༢.༠༧{༩} ༢.༡༣ Å ལས་ མེག་ནི་སི་ཡམ་གྱི་དོན་ལུ་ཨིན། M2 ས་ཁོངས་འདི་ མེ་ལོང་གུར་ལུ་ཆགས་ཏེ་ MO གི་ཐག་རིང་ཚད་ 2.04-2.21 Å དང་ དུས་རྒྱུན་གྱི་ཨོག་ཊ་ཧེ་ཌྲོན་སྦོམ་བཟོཝ་ཨིན།
M1དང་M2གི་བར་ནའི་ཁྱད་པར་འདི་གིས་ བཀོད་རིས་ནང་ལུ་ རང་སོ་གིས་ ག་དེ་སྦེ་བཀྲམ་སྤེལ་འབདཝ་ཨིན་ན་ལུ་ གལ་གནད་ཅན་གྱི་ཕན་གནོད་ཡོདཔ་ཨིན་མས། མེག་ནི་སི་ཡམ་{3} ལྕགས་རིགས་བརྟན་པོ་ཐབས་ཤེས་རིམ་པ་ནང་ Mg2⁺ དང་ Fe2⁺ གིས་ ས་ཁོངས་ M1 དང་ M2 ས་ཁོངས་ཚུ་ དམ་ཁ་ཤུགས་ཅན་མེད་པར་ བཀང་ཡོད་པའི་ས་ཁོངས་ལུ་དགའ་གདམ་{{4} གཉིས་ཆ་ར་སྟོནམ་ཨིན། དེ་འབདཝ་ད་ དཀར་རྫས་- ནང་ལུ་ མོན་ཊི་ལོ་ཊི་བཟུམ་གྱི་ olvines (CaMgSiO₂) ནང་ལུ་ Ca2⁺ གློག་རྡུལ་སྦོམ་འདི་ M2 གི་ས་ཁོངས་སྦོམ་ནང་ལུ་འཛུལ་དོ་ཡོདཔ་ད་ Mg2⁺ གིས་ M1 གི་གནས་ས་ཆུང་ཀུ་ལུ་ ཕན་ཐོགས་ཡོདཔ་ཨིན།
རྐང་མཐིལ་ཁ་བསྐྱོད་{0}}ཤོག་ལེབ་སྲོག་ཆགས་གཞི་ཁྲམ།
olivineགི་བཟོ་བཀོད་འདི་ འགྲེལ་བཤད་རྐྱབ་ནི་གི་ཐབས་ལམ་གཞན་མི་ཅིག་གིས་ སྲོག་རླུང་གི་ཨོལ་ཡན་ལག་འདི་ གཙོ་བོར་བསྟེནམ་ཨིན། སྲོག་རླུང་ཨེ་ནིའོན་འདི་ ཧེག་ས་གོ་ནལ་ ཉེ་འདབས་{1}}packed (hcp) ཨེ་རེ་འདི་ a{2}}xaxa བདའ་སྟེ་ བཀབ་བཞག་ཡོདཔ་ཨིན། འ་ནི་གཞི་བཀོད་འདི་གིས་ སི་ལི་ཀཱོན་དང་ལྕགས་རིགས་ཚུ་ ཁོང་ར་གིས་གནས་ས་ལུ་ སི་ཀཱ་ཕོལཌ་བྱིནམ་ཨིན།
འདི་གི་ནང་འཁོད་ལུ་ ལྕགས་རིགས་ཚུ་གིས་ ཐོབ་ཚུགས་པའི་ voids གི་ཕྱེད་ཀ་བཀང་སྟེ་ཡོདཔ་ད་ སི་ལི་ཀོན་རྡུལ་ཕྲན་ཚུ་གིས་ ཊེ་ཊ་ཧེཌ་རལ་ཝའིཌ་གི་ བརྒྱད་པ་ གཅིག་རྐྱངམ་ཅིག་ བཀང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། འ་ནི་འདམ་ཁ་ཅན་གྱི་ས་ཁོངས་འདི་ M₂SiO₄གི་ཁྱད་ཆོས་ཅན་གྱི་ olivine stoicheometry བཟོཝ་ཨིནམ་ད་ འདི་ནང་ལུ་ M གིས་ ལྕགས་རིགས་ཚུ་ ངོ་བཏོནམ་ཨིན།
སྲོག་རླུང་རྡུལ་ཕྲན་རེ་རེ་གིས་ སི་ལི་ཀོན་གཅིག་དང་ ལྕགས་རིགས་ཀྱི་ རྡུལ་ཕྲན་གསུམ་ལུ་ མཐུད་དེ་ མཐུག་ཚད་མཐུག་ཚད་༣{0} རྒྱ་ཚད་གཞི་བཀོད་ཅིག་བཟོཝ་ཨིན། སྲོག་རླུང་གི་རྡུལ་ཕྲན་འདི་ འདྲ་མཉམ་མེནམ་ལས་ སྲོག་རླུང་གནས་ས་མ་འདྲཝ་གསུམ་ (O1, O2, O3) འདི་ མཐའ་འཁོར་གནས་སྟངས་དང་ ཉེ་འདབས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲན་ཚུ་གི་ཐག་རིང་ཚད་འདི་ དུམ་གྲ་ཅིག་སོ་སོ་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན། སྲོག་རླུང་གི་ས་སྒོ་གི་ཁྱད་པར་འདི་གིས་ སྤྱིར་བཏང་བཟོ་བཀོད་ཀྱི་མགུ་རྙོག་དྲགས་ལུ་ ཕན་གྲོགས་འབདཝ་མ་ཚད་ ཚ་དྲོད་རྒྱ་སྐྱེད་དང་ དབང་པོ་སྐྱོན་ཅན་ཚུ་ལུ་ཡང་ ཐོ་ཕོགཔ་ཨིན་མས།
མཐའམ་{0}}བགོ་བཤའ་རྐྱབ་པའི་ཨོ་ཀ་ཊ་ཧེ་ར་གི་བང་རིམ་ཚུ་ (༡༠༠) ཁོད་སྙོམས་ལུ་ མཉམ་འགྲོས་འབད་ ཀོརསི་{༢}}འདི་ སོ་སོ་སྦེ་བཞག་མི་ SiO₄ tetrahedra གིས་འབྲེལ་མཐུད་འབད་ཡོདཔ་ཨིན། འ་ནི་བང་རིམ་ཅན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་འདི་ དམིགས་བསལ་གྱིས་ གནོན་ཤུགས་ཀྱི་འོག་ལུ་ ཁག་ཆེ་ཤོས་ཅིག་ལུ་འགྱུརཝ་ཨིནམ་དང་ འདི་ཡང་ འདི་གིས་ འཛམ་གླིང་གི་ མེན་ཀྲེལ་ནང་ལུ་ འཕྲུལ་རིག་དང་ ས་ཡོམ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ཚུ་ལུ་ ཤན་ཞུགས་འབད་མི་ འོས་འབབ་ཅན་གྱི་བཤུད་ཕྲ་ཚུ་བཟོཝ་ཨིན།
ཐབས་ཤེས་དང་ བརྩམས་སྒྲུང་གི་གནོད་པ།
ཨོ་ལི་ཝིན་གྱི་ཕྲ་རིང་བཟོ་བཀོད་འདི་གིས་ མེག་ནི་སི་ཡམ་མཐའ་མཚམས་{0} ཕོར་སི་ཊེ་རའིཊ་ (Mg₂SiO₂) དང་ ལྕགས་ཀྱི་མཐའ་མ་(Mg₂SiO₂) གི་བར་ན་ མུ་མཐུད་བརྟན་པོ་གི་ཐབས་ཤེས་ཅིག་ བཀོདཔ་ཨིན། འདི་བཟུམ་གྱི་ འཛོལ་བ་ཆ་ཚང་ཡོདཔ་ད་ འདི་ཡང་ Mg2⁺ (ionic radius ~0.72 Å) དང་ Fe2⁺ (ionic radius ~0.77 Å) འདི་ བརྒྱ་ཆ་༧དེ་ཅིག་ལས་བརྒལ་མེདཔ་ལས་ ཕྲ་རིས་བཟོ་བཀོད་འདི་ གལ་གནད་ཅན་ཅིག་སྦེ་ བཟོ་སྒྱུར་མ་འབད་བར་ རང་དབང་ཅན་སྦེ་ ཚབ་བཙུགས་ཚུགས་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།
བརྩམས་སྒྲིག་འདི་ Fo₇.Fa₃ (ཡང་ན་ Fe₇₀) བཟུམ་གྱི་ མཐོ་ཤོས་བརྒྱ་ཆ་སྦེ་བཀོད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན། རྡོ་གི་རྡོ་ཚུ་ནང་ལས་ རང་བཞིན་གྱི་ཨོ་ལི་ཝིན་འདི་ སྤྱིར་བཏང་ལུ་ Fe₅₀ལས་ Fe₉₀ ཨིནམ་ད་ མཆིན་པའི་ནད་གཞི་འདི་ སྤྱིར་བཏང་ལུ་ མེག་ནི་སི་ཡན་སྦེ་ཡོདཔ་ད་ འདི་ཡང་ Fe₈₈₈₈α གི་མཐའ་འཁོར་ལུ་ Fe₉₂ གི་གྲུབ་ཆ་ཅིག་ཨིན་མས།
དྲྭ་མིག་ཚད་གཞི་འདི་ ལྕགས་ཀྱི་ནང་དོན་དང་གཅིག་ཁར་ ཧ་ལམ་ཅིག་ རིམ་གྱི་སྦེ་ ཡར་སེང་འགྱོཝ་ཨིན། Fe2⁺ Mg2⁺ གི་ཚབ་ལུ་ ལྕགས་ཀྱི་སྦོམ་ཆུང་གིས་ རྡུལ་ཕྲན་འདི་ དུམ་གྲ་ཅིག་ ཐག་རིང་སར་ བསྐུལ་མ་འབདཝ་ལས་ ཁམས་ཕྲན་འདི་ རྒྱ་སྐྱེད་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། འ་ནི་མཐུན་ལམ་འདི་ ཁམས་ཕྲན་གྱི་རྒྱ་ཚད་འདི་ འོས་འབབ་དང་ལྡནམ་སྦེ་ གཏན་འབེབས་བཟོ་ནི་གི་དོན་ལས་ ཁམས་ཕྲན་གྱི་རྒྱ་ཚད་འདི་ ལག་ལེན་འཐབ་བཏུབ་ནི་འདི་གིས་ཨིན་མས།
གཙོ་བོ་ Mg{{0} Fe ཚབ་བཙུགས་ནི་ལས་ལྷག་སྟེ་ olivine གཞི་བཀོད་འདི་གིས་ གཞན་མི་ སི་ཊི་ཚུ་གི་ དངུལ་བསྡོམས་ཚུ་ བཙུགས་ཚུགས། ཀེལ་སི་ཡམ་འདི་ ཚད་འཛིན་གྱི་འབོར་ཚད་ནང་ གཞི་བཀོད་ནང་འཛུལ་ཏེ་ ཨེམ་༢ ས་ཁོངས་ལུ་དགའ་མོས་ཡོདཔ་ཨིན། མང་གཱ་ནེ་ (ཊི་ཕོ་རའིཊ་ནང་ Mn₂SiO₄) གིས་ མེག་ནི་སི་ཡམ་ཡང་ན་ ལྕགས་ཆ་ཚང་ཚབ་བཙུགས་ཚུགས། ནི་ཀཱལ་དང་ ཀོརོ་མིཡམ་ དེ་ལས་ ཕེ་རིཀ་ལྕགས་ (Fe3 ⁺) ཚུ་ ཆུང་ཀུ་སྦེ་ཡོད་རུང་ ཨོག་ཊ་ཧེཌ་རལ་ས་ཁོངས་ཚུ་ནང་ལུ་ ཚབ་བཙུགས་ཚུགས།
བཟོ་བཀོད་བརྟན་ཏོག་ཏོ་དང་ མཐོ་བ- གཡེབ་ནིའི་ པོ་ལི་མོར་ཕིསི།
Olivine གི་བཟོ་བཀོད་འདི་ དམིགས་བསལ་གྱི་གནོན་ཤུགས་དང་དྲོད་ཚད་ཀྱི་གནས་སྟངས་ནང་ལུ་རྐྱངམ་ཅིག་ བརྟན་ཏོག་ཏོ་སྦེ་རང་ ལུས་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། འཛམ་གླིང་ནང་ལུ་ གཏིང་ཚད་ཡར་སེང་འགྱོ་བའི་བསྒང་ལས་ olivineགི་སྒྲིག་བཀོད་འདི་ ནུས་ཤུགས་ཅན་སྦེ་ མ་བདེཝ་སྦེ་འགྱོ་སྟེ་ ཕྲ་རྡུལ་གྱི་བཟོ་བཀོད་མ་འདྲཝ་ཡོད་པའི་ polymorphsལུ་འགྱུར་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས།
གཏིང་ཚད་ཀི་ལོ་མི་ཀྲར་༤༡༠དེ་ཅིག་ལུ་ ༼GPa༡༤གི་གནོན་ཤུགས་དང་འཁྲིལ་ཏེ་༽ olyvineགིས་ ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ཚ་དྲོད་ཀྱི་གནས་རིམ་འདི་ wadsleyiteལུ་འགྱུར་བཅོས་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། འ་ནི་བསྒྱུར་བཅོས་ནང་ལུ་ སྲོག་རླུང་གི་གློག་ཐག་འདི་ ཟུར་དྲུག་ཅན་གྱི་ཉེ་འདབས་ལས་ འཕོ་སོར་འབད་སའི་ བཟོ་བཀོད་ཀྱི་ བསྐྱར་སྒྲིག་ཚུ་ཚུདཔ་ཨིན་མས། Wadsleyite གིས་ orthorhombic འདྲ་མཉམ་འདི་ བདག་འཛིན་འཐབ་ཨིན་རུང་ བཟོ་བཅོས་འབད་བའི་ spinel- བཟུམ་གྱི་ བཟོ་བཀོད་འདི་ བཀོལ་སྤྱོད་འབདཝ་ཨིན།
འཛམ་གླིང་གི་ གཏིང་ཚད་ ཀི་ལོ་མི་ཀྲར་༥༢༠དེ་ཅིག་གི་ས་ཁར་ ༼༡༨ལས་༢༠གི་ GPa༽ wadsleyiteའདི་ ringwooditeལུ་འགྱུར་དོ་ཡོདཔ་ད་ འདི་གིས་ ཀིའུ་བིཀ་ spinel གི་བཟོ་བཀོད་འདི་ ལག་ལེན་འཐབ་ཨིན། ringwoodནང་ལུ་ siliconགིས་ tetrahedralགི་གནས་རིམ་མེན་པར་ octahedralགི་ས་སྒོ་ཚུ་ དབང་དུ་བསྡུ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། འ་ནི་གནས་རིམ་གྱི་འགྱུར་བ་འདི་གིས་ ས་ཡོམ་གྱི་མགྱོགས་ཚད་ནང་ལུ་ མུ་མཐུད་དེ་མེདཔ་སྦེ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་མི་ གློ་བུར་གྱི་སྟུག་ཚད་ཡར་སེང་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།
འ་ནི་འགྱུར་བ་འདི་འབྱུང་བའི་གནོན་ཤུགས་འདི་ དྲོད་ཚད་དང་ གྲུབ་ཆ་ལུ་རག་ལསཔ་ཨིན། ལྕགས་{{1} ཨོ་ལི་ཝིན་གྱིས་ མེག་ནི་སི་ཡམ་{2}}}} རིཆ་རིགས་ལས་ གནོན་ཤུགས་དམའ་བ་ལུ་འགྱུར་བཅོས་འབདཝ་ཨིན། ༨༠༠ ལུ་ ཕོར་སི་ཊི་རའིཊ་གིས་ ༡༡.༨ ཇི་པི་ཨེ་ལུ་ ཝཌ་སི་ལི་ཊི་ལུ་ བསྒྱུར་བཅོས་འབད་ཡོདཔ་ད་ ཝཌ་སི་ལི་ཊི་-to{7}} ལྕགས་མཇུག་-member fayalite གིས་ wadsleyite གི་བཟོ་བཀོད་འདི་ ཡོངས་རྫོགས་སྦེ་ མཆོང་སྟེ་ ཐད་ཀར་དུ་ ahensite (isron{11} bearing ringwood analog) ལུ་ གནོན་ཤུགས་དམའ་ཤོས་ལུ་ འགྱུར་བཅོས་འབདཝ་ཨིན།
གད་སྙིགས་དང་དྲོད་ཚད་ལུ་བཟོ་བཀོད་ལན་འདེབས་འབད་ནི།
olivineགི་བཟོ་བཀོད་འདི་གིས་ གནོན་ཤུགས་ཀྱི་ གནོན་ཤུགས་{0} dient crystallographic གི་ཕྱོགས་ཚུ་ ཚད་གཞི་སོ་སོ་ལུ་ བསྡམ་བཞག་མི་ལུ་ ལན་གསལ་འབདཝ་ཨིན། M2 octahedron གིས་ M1 octahedron དང་འཕྱདཔ་ད་ forsterite ལས་ fayalite ཚུན་ གྲུབ་ཚུལ་ག་ར་ནང་ལུ་ འཇམ་ཏོང་ཏོ་སྦེ་བསྣར་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། འ་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་བསྡམ་བཞག་འདི་ M2གི་ས་སྒོ་ནང་ལུ་ འགོ་ཐོག་འབོར་ཚད་སྦོམ་ཡོདཔ་ལས་ མཐུན་འབྲེལ་གྱི་རིམ་སྒྲིག་ནང་ལུ་ བསྒྱུར་བཅོས་མང་སུ་ཅིག་འབད་ཚུགས་མི་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ཨིན་མས།
Single-crystal X-རེ་འཕྲོ་གི་འོད་འཕྲོ་ཞིབ་འཇུག་གིས་ 8 GPa ཚུན་ཚོད་ M2- མཐུན་འབྲེལ་གྱི་རིང་ཚད་འདི་ གནོན་ཤུགས་འོག་ལུ་ M1-O བུན་ལས་མགྱོགས་དྲགས་སྦེ་ཐུང་ཀུ་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་སྦེ་ གསལ་སྟོན་འབདཝ་ཨིན། M1 octahedron འདི་ ལྕགས་ཀྱི་ནང་དོན་ཡར་སེང་འགྱོ་བའི་བསྒང་ལས་ བསྡམ་བཞག་མ་ཚུགསཔ་སྦེ་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ད་ འདི་གིས་ ལྕགས་རིགས་ལས་ ལྕགས་རིགས་ལས་ ལྗིད་ཆེཝ་ལས་ faysteriteལས་ fayalite ལུ་ དུམ་གྲ་ཅིག་ཡར་སེང་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས།
དྲོད་ཚད་ཀྱིས་བཟོ་བཀོད་ལུ་གནོད་པ་ཡོདཔ་ཨིན། དྲོད་བཏགས་མི་འདི་གིས་ ཡུ་ནིཊི་ནང་ཐིག་འདི་རྒྱ་སྐྱེད་འབདཝ་ཨིནམ་དང་ བི་{1}}ཚག་ལས་ ཚ་དྲོད་རྒྱ་བསྐྱེད་ཀྱི་འཇོན་ཚད་སྦོམ་ཤོས་སྟོན་ཡོདཔ་ཨིན། མཐོ་ཚད་༩༠༠ ཚུན་ཚོད་ High- དྲོད་ཚད་ཞིབ་འཇུག་གིས་ ཨེམ་{5}} བུན་གྱི་རིང་ཚད་འདི་ ལམ་ལུགས་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ ཡར་སེང་འགྱོཝ་ཨིན་རུང་ གཞི་རྟེན་བཟོ་བཀོད་ཀྱི་ཊོ་པོ་ལོ་ཇི་འདི་ དྲོད་ཚད་ཀྱི་ཐབས་ལམ་ཚུན་ཚོད་ འགྱུར་བ་མེད་པར་ ལུས་ཡོདཔ་ཨིན།
SiO₄ tetrahedra གིས་ ལྕགས་-oxygen octahedra དང་ཕྱདཔ་ད་ ཧ་ཅང་གིས་ དམ་དམ་སྦེ་ར་ བདེན་ཁུངས་བསྐྱལཝ་ཨིན། Se{2}OO མཐུན་འབྲེལ་གྱི་རིང་ཚད་འདི་ གནོན་ཤུགས་ཡང་ན་དྲོད་ཚད་གཉིས་ཆ་ར་དང་གཅིག་ཁར་ ཉུང་མཐའ་འགྱུར་བ་འགྱོཝ་ཨིན། བཟོ་བཀོད་ཀྱི་བསྒྱུར་བཅོས་མང་ཤོས་རང་ M{5}OO བུན་གྱི་རིང་ཚད་དང་ polyhedra གི་བར་ན་ ཟུར་ཁུག་ཚུ་ རང་ཉིད་ཀྱི་བསྡམ་བཞག་ནི་མེན་པར་ polyhedra གི་བར་ན་ལས་ འོངམ་ཨིན།
ལི་ཐི་ཡམ་{༠}}ནུའི་འཕྲུལ་ལྟོ་འཕྲུལ་ཚད།
ཨོ་ལི་ཝིན་བཟོ་བཀོད་གཞི་བཀོད་འདི་གིས་ སྤྱི་ལོ་༢༠༠༨ ལུ་ འཕྲུལ་རིག་ལག་ལེན་ཁག་ཆེ་བའི་ ལག་ལེན་འཚོལ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།lithium ལྕགས་ཕོ་ཕོསི་ཕེཊ་འཕྲུལ་ཆས།(LiFePO₂ ཡང་ན་ LFP). སྤྱི་ལོ་༡༩༩༦ལུ་ cathode དངོས་པོ་ཅིག་སྦེ་འཚོལ་མི་ lithium ལྕགས་ཕོསི་ཕེཊ་གིས་ ས་གཏེར་གྱི་ཨོ་ལི་ཝིན་སྦེ་ གཞི་རྩའི་ཨོ་ལི་ཝིན་གྱི་བཟོ་བཀོད་འདི་ ངོས་ལེན་འབདཝ་ཨིན་རུང་ ཕོསི་ཕེཊ་སྡེ་ཚན་གྱིས་ སོ་སོ་སྦེ་ཡོད་མི་ སི་ལི་ཀེཊ་ཀྲེ་ཀྲ་ཧེ་དྲ་ཚབ་བཙུགས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན།
LiFePO₂ ནང་ གཞི་བཀོད་འདི་གིས་ ཨོར་ཐོར་ཧོམ་འདྲ་མཉམ་ (བར་སྟོང་སྡེ་ཚན་ པི་ཨེན་མ་/པི་བན་ཨེམ་) དང་གཅིག་ཁར་ ལེ་ཊིསི་ཚད་བཟུང་ཨེ་=6.008 Å, b {{1} Å, དང་ c= 4.693 རྒྱུན་སྐྱོང་འཐབ་ཨིན། ལྕགས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲན་ཚུ་གིས་ eoctahedralགི་ས་སྒོ་ཚུ་ བཙུགས་ཏེ་ཡོདཔ་ད་ འདི་ཡང་ phosphorusགི་རྡུལ་ཕྲན་ཚུ་ tetrahedralགི་ས་སྒོ་ནང་ལུ་སྡོད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས།
གཙོ་བོའི་ཁྱད་པར་དེ་ ལི་ཐི་ཡམ་ ཀེཊ་ ཁ་སྐོང་ནང་ཡོདཔ་ཨིན། Lithium ionsའདི་ བཟོ་བཀོད་ནང་ལུ་ eoctahedralགི་རྒྱུན་ལམ་ནང་ལུ་སྡོད་དོ་ཡོདཔ་ད་ འདི་ཡང་ zigzagགི་བཀོད་རིས་ནང་ལུ་ བཀོད་སྒྲིག་འབད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན། འཕྲུལ་ལྟོའི་གློག་ཤུགས་དང་ གློག་ཤུགས་བཏོན་པའི་སྐབས་ ལི་ཐི་ཡམ་གློག་རྡུལ་ཚུ་ གཞི་རྟེན་ཨོ་ལི་ཝིན་གཞི་བཀོད་འདི་ མ་བསྡམ་པར་ རྒྱུན་ལམ་འདི་ཚུ་ནང་ ལོག་བཏང་ཚུགས་པའི་ གློག་རྡུལ་ཚུ་ བཏོན་ཚུགས། ལྕགས་འདི་ Fe2⁺ དང་ Fe3 གི་བར་ན་ ལི་ཐི་ཡམ་ནང་ ནང་ན་དང་ཕྱི་ཁར་ འགྱོ་བའི་སྐབས་ གློག་ཤུགས་འདྲ་མཉམ་བཞག་ནི་གི་དོན་ལུ་ redox རྐང་འཁོར་བཏང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།
འདི་བཟོ་བཀོད་ཀྱི་བརྟན་ཏོག་ཏོ་- གིས་ ཤུགས་ཅན་གྱི་ཨོ་ལི་ཝིན་བཟོ་བཀོད་ལས་ ཤུལ་འཛིན་འབད་ཡོདཔ་ཨིན།- ཕོསི་ཕེཊ་ ཀྲེ་ཊ་ཧེད་ར་ནང་ལུ་ ཤུགས་ཅན་གྱི་ P{3}OO covalent bund འདི་ སྲོག་རླུང་བཏོན་ནི་ལས་ བཀག་ཚུགས་དོ་ཡོདཔ་ད་ འདི་གིས་ གཞན་མི་ lithium-ion གི་འཕྲུལ་ལྟོའི་རྫས་ཁམས་རིག་པའི་རྫས་ཁམས་རིག་པ་ཚུ་ བཀག་ཆ་འབད་དེ་ ཚ་དྲོད་ཀྱི་ལན་ལོག་ཚུ་ བཀག་ཐབས་འབདཝ་ཨིན་མས། ཚོང་འབྲེལ་ཨེལ་ཨེཕ་པི་གློག་རྫས་ཚུ་གིས་ ལྕོགས་གྲུབ་བདག་འཛིན་འཐབ་པའི་སྐབས་ གློག་ཤུགས་-བཙོག་པའི་འཁོར་རིམ་ ༣༠༠༠ ལྷགཔ་ཅིག་གྲུབ་ཚུགས།
olivineགི་བཟོ་བཀོད་འདི་གིས་ ཚད་འཛིན་གཅིག་བཀལཝ་ཨིན་མས། འདི་གིས་ ionic བརྒྱུད་འཕྲིན་དང་ གནས་ཚད་ཀྱི་ནུས་པ་ཚུ་ བཀག་ཆ་འབདཝ་ཨིན། ཞིབ་འཚོལ་པ་ཚུ་གིས་ འ་ནི་འདི་ ནེ་ནོ་བཟོ་བཀོད་ ༼ཁྱབ་སྤེལ་གྱི་ལམ་ལུགས་ཚུ་ཐུང་ཀུ་བཟོ་ནི་གི་དོན་ལས་ རྡུལ་ཕྲན་གྱི་སྦོམ་ཆུང་མར་ཕབ་འབད་ནི་༽ དང་ ནག་རྫས་བཀབ་ནི་ ༼གློག་རིག་གི་རྒྱུན་ལམ་ཡར་དྲག་བཏང་ནི་༽ གི་ཐོག་ལས་ ཁ་གསལ་འབདཝ་ཨིན། བསྒྱུར་བཅོས་འབད་མི་ lithium manganese ལྕགས་ཕོསི་ཕེཊ་(LMFP) གིས་ olivine གི་བཟོ་བཀོད་ཚུ་ བདག་འཛིན་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་ད་ ལྕགས་ལ་ལུ་ཅིག་ གློག་ཤུགས་ཡར་སེང་འབད་ནི་གི་དོན་ལུ་ མ་གཱ་ནིསི་འདི་ བཙུགས་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།
ཀྲུང་།བསྐྲུན་པའི་ཐབས་ལམ།
དེང་སང་གི་ཨོ་ལི་ཝིན་བཟོ་བཀོད་ཀྱི་གོ་རྟོགས་འདི་ ངོ་མ་རང་ X-Riffraction གི་ཐབས་རིག་ལས་འོངམ་ཨིན། William Lawrence Bragg དང་ GB Brown གིས་ འགོ་དང་པ་ར་ སྤྱི་ལོ་༡༩༢༦ལུ་ forsterite གི་ཕྲ་རྡུལ་བཟོ་བཀོད་འདི་ ཧེ་མ་ལས་ X-རེ་གི་ཕྲ་རིང་ཐབས་ལམ་ལག་ལེན་འཐབ་ཏེ་ གཏན་འབེབས་བཟོ་ཡོདཔ་ཨིན། ཁོང་གི་ལཱ་འདི་ siO₄ tetrahedra{7}a གཞི་རྟེན་ཤེས་རྟོགས་ལས་གྲུབ་པའི་ olivine འདི་ གཞི་བཙུགས་འབད་ནུག
རྐྱང་པའི་-crystal X-རེ་འཕྲོ་འོད་འཕྲོ་འདི་ བཟོ་བཀོད་གཏན་གཏན་བཟོ་ནི་གི་དོན་ལུ་ གསེར་གྱི་ཚད་གཞི་ཅིག་སྦེ་ལུསཔ་ཨིན། ཨོ་ལི་ཝིན་ཆུང་ཀུ་ཅིག་ (སྤྱིར་བཏང་ལུ་ ༠.༡{༤}}.༥ ཨེམ་ཨེམ་) གཱོན་ཡོ་མི་ཊར་གུ་བཙུགས་ཞིནམ་ལས་ གློག་པར་གྱི་འོད་འཕྲོ་བརྒྱུད་དེ་ བསྒྱིར་ཡོདཔ་ཨིན། འདི་གི་གྲུབ་འབྲས་ལུ་ འོད་རླབས་ཀྱི་དཔེ་རིས་ནང་ལུ་ ངོ་རྐྱང་གི་བསམ་ཞིབ་སྟོང་ཕྲག་ལས་བཅད་དེ་ཡོདཔ་དང་ འདི་ཚུ་གིས་ ཕྲ་རབ་རིག་པའི་ཁོད་སྙོམས་ཆ་ཚན་སོ་སོ་ཅིག་ངོ་བཏོནམ་ཨིན། མཉེན་ཆས་མགུ་རྙོག་དྲགས་ཅན་གྱི་མཉེན་ཆས་ཚུ་གིས་ རྡུལ་ཕྲན་གྱི་གནས་རིམ་དང་ ཚ་དྲོད་ཀྱི་ཚད་གཞི་ དེ་ལས་ ས་ཁོངས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ཚུ་ བལྟ་བརྟོག་འབད་བའི་འོད་རླབས་ཀྱི་ཤུགས་ཚད་ཚུ་དང་མཐུན་སྒྲིག་འབདཝ་ཨིན།
ནིའུ་ཀྲོན་གྱི་འོད་འཕྲོ་འདི་གིས་ དམིགས་བསལ་གྱིས་ ཆུ་རྡུལ་ཕྲན་ཚུ་ འཚོལ་ཞིབ་འབད་ནི་ལུ་ གལ་ཅན་གྱི་བརྡ་དོན་བྱིནམ་ཨིནམ་དང་ ༼ཆུ་གི་གནས་རིམ་ནང་ལུ་༽ དེ་ལས་ གློག་རྫས་ཚུ་ ཅོག་འཐདཔ་འབད་མི་ རྫས་སྦྱོར་ཚུ་གི་བར་ན་ དབྱེ་བ་ཕྱེ་ཚུགསཔ་ཨིན། ནིའུ་ཀྲོན་གྱི་བརྟག་དཔྱད་ནང་ལུ་ ཕྲ་རྡུལ་སྦོམ་དང་ ནིའུ་ཀྲོན་གྱི་ཐོན་ཁུངས་ཚུ་དང་ཅིག་ཁར་ དམིགས་བསལ་གྱི་མཐུན་རྐྱེན་དགོཔ་ཨིན་རུང་ འདི་ཚུ་གིས་ རྡོ་ཁབ་ལེན་གྱི་བཟོ་བཀོད་དང་ འོད་ཀྱི་ཆ་ཤས་གནས་ས་ལ་ལུ་ཅིག་ གཏན་འབེབས་བཟོ་ནི་གི་དོན་ལས་ གཏན་གཏན་སྦེ་བྱིནམ་ཨིན།
བརྒྱུད་འཕྲིན་གློག་རྫས་ཕྲ་མཐོང་ཆེ་ཤེལ་ ༼ཀྲི་ཨི་ཨེམ་༽ གིས་ ནེ་ནོ་ཨིསི་ཀེལ་ནང་ལུ་ ཨོལ་ཝིན་བཟོ་བཀོད་འདི་བརྟག་དཔྱད་འབདཝ་ཨིནམ་དང་ འདི་གིས་ སྐྱོན་དང་ མངའ་ཁོངས་ཀྱི་ས་མཚམས་ དེ་ལས་ འོད་རླབས་ཀྱི་ཐབས་ལམ་ལུ་མ་མཐོང་པའི་ ས་གནས་ཀྱི་འགྱུར་ལྡོག་ཚུ་ གསལ་བཏོན་འབདཝ་ཨིན། མཐོ་རིམ་{1} རི་སོལ་ཊི་ཊི་ཨི་ཨེམ་གྱིས་ རྡུལ་ཕྲན་ཚུ་གི་སྒྲིག་བཀོད་འདི་ ཐད་ཀར་དུ་མཐོང་ཚུགསཔ་ལས་ རྡུལ་ཕྲན་རེ་རེ་བཞིན་པར་བརྙན་བཟོ་ཚུགས། འ་ནི་འདི་ དཔེ་ཚད་ཚུ་ལྷབ་པའི་སྐབས་ལུ་ དམིགས་བསལ་གྱིས་ ཤུགས་ཅན་སྦེ་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་དང་ ཡང་ན་ གནས་རིམ་གྱི་འགྱུར་བ་ཚུ་ ཐག་རིང་ས་ལས་ བཟོ་བཀོད་འདི་ སོ་སོ་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན།
Raman དང་ infrared spectroscopy འཚོལ་ཞིབ་ཀྱི་ olivine འདི་ དཀྲོག་གཏམ་གྱི་ཐབས་ལམ་བརྒྱུད་དེ་ཨིན། SiO₂ tetrahedron ལུ་ གཞི་རྩའི་དཀྲོག་ཐབས་ལམ་བཞི་ཡོདཔ་ད་ དེ་ཚུ་གི་བསྐྱར་འབྱུང་འདི་ Se{{1}OO མཐུན་འབྲེལ་གྱི་སྟོབས་ཤུགས་དང་ མཐའ་འཁོར་གྱི་བཟོ་བཀོད་མཐའ་འཁོར་ལུ་བརྟེན་ཏེ་ཨིན། བརྗོད་ཚིག་འདི་གིས་ སྔོན་དཔག་འབད་བཏུབ་པའི་ཐབས་ལམ་- forsterite ནང་ལུ་ འ་ནི་དར་ཁྱབ་ཀྱི་བསྐྱར་འབྱུང་ཚུ་ལུ་ གནོད་པ་བརྐྱབ་ཨིན། འ་ནི་འོད་རླབས་པར་རིས་ཀྱི་ཐབས་ལམ་འདི་གིས་ non-གཏོར་བཤིག་ཐོག་ལས་ལཱ་འབདཝ་ཨིནམ་དང་ དཔེ་ཚད་ཆུང་ཀུ་དང་ ཡང་ན་ གྲངས་སུ་བཙུགས་ནི་ཚུ་ ཁྱད་ཆོས་བཏོན་ཚུགས།
གཟུགས་པོའི་རྒྱུ་དངོས་ལུ་བཟོ་བཀོད་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན།
ཕྲ་རིས་རིག་པའི་སྒྲིག་གཞི་འདི་གིས་ olivineགི་བལྟ་བརྟོག་འབད་ཚུགས་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཚུ་ ཐད་ཀར་དུ་ ཚད་འཛིན་འབདཝ་ཨིན། ས་གཏེར་འདི་ སྤྱིར་བཏང་ལུ་ oolive-reen མཐོངམ་ཨིནམ་ད་ འདི་ཡང་ Fe2⁺ གློག་རྡུལ་ཚུ་གིས་ རླབས་ཀྱི་ཐག་ཚད་ནང་ལུ་ འོད་འདི་ འཐེན་ཞིནམ་ལས་ ལྗང་ཁུ་འདི་ བརྡ་སྤྲོད་འབདཝ་ལས་ཨིན་མས། ཕོར་སི་ཊི་རའིཊ་འདི་ ཚོས་གཞི་མེདཔ་ཨིན་ སེརཔོ་{3}}ལྗང་ཁུ་འདི་ མདོག་མེདཔ་ཨིན་རུང་ ལྕགས་-rich གི་གྲུབ་ཆ་ཚུ་ ལྗང་ཁུ་དང་ རྒྱ་སྨུག་ལས་ རྒྱ་སྨུག་སྦེ་མཐོངམ་ཨིན།
Olivineགིས་ ཁ་ཕྱེ་ནི་མེན་པར་ གཅིག་མཐུན་གྱི་ གཤག་བཅོས་འདི་ སྟོན་དོ་ཡོདཔ་ད་ འདི་ཡང་ སོ་སོ་སྦེ་ཡོད་མི་ tetrahedraགི་གཞི་བཀོད་འདི་གིས་ ཕྱོགས་ག་རའི་ནང་ལུ་ འདྲ་མཉམ་སྦེ་ མཐུད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། མའི་ཀཱསི་དང་ ཡང་ན་ བང་རིམ་གྱི་ སི་ལི་ཀེཊ་གི་ ཤོག་ལེབ་བཟོ་བཀོད་ཚུ་དང་ ག་བསྡུར་འབད་ཚུགས་པའི་ བཟོ་བཀོད་ནང་ ཞན་ཁོག་མེད་པའི་ མཐོ་ཚད་ཚུ་ མེདཔ་ཨིན། ཨོ་ལི་ཝིན་འདི་ ཆད་པའི་སྐབས་ལུ་ དམིགས་བསལ་གྱི་ ཕྲ་རབ་རིག་པའི་ ས་སྒོ་བདའ་སྟེ་ བགོ་བཤའ་རྐྱབ་ནི་མེན་པར་ བཟོ་བཀོད་འདི་ རིམ་མཐུན་སྦེ་ བརྡབ་འགྱོཝ་ཨིན།
orthorhombic འདྲ་མཚུངས་འདི་གིས་ ཨེ་ནོ་ཊོཔ་རྒྱུ་དངོས་ཚུ་ - དངོས་ཁམས་ཁྱད་ཆོས་ཚུ་ ཕྲ་རབ་བཀོད་པའི་ཕྱོགས་དང་ མ་འདྲཝ་སྦེ་བཟོཝ་ཨིན། ས་ཡོམ་གྱི་རླབས་ཀྱི་མགྱོགས་ཚད་འདི་ ཁྱབ་སྤེལ་གྱི་ཕྱོགས་དང་ ཕྲ་རྡུལ་གྱི་སྟ་རེ་དང་ཕྱདཔ་ད་ལུ་ ཁྱད་པར་ཡོདཔ་ཨིན། མགྱོགས་དྲགས་མགྱོགས་ཚད་ཁ་ཕྱོགས་འདི་ a{3}}ཚག་ལུ་དང་ མགྱོགས་ཚད་བར་མ་འདི་ c{4}}ཚག་ལུ་མཐུན་སྒྲིག་འབདཝ་ཨིནམ་དང་ མགྱོགས་ཚད་འདི་ b{5}}ཚངས་ཐིག་ལུ་མཐུན་སྒྲིག་འབདཝ་ཨིན། འ་ནི་ས་ཡོམ་གྱི་རིགས་མ་འདྲཝ་འདི་གིས་ ས་ཁམས་རིག་པ་མཁས་པ་ཚུ་གིས་ ཕྱོགས་དང་ མང་བའི་རྒྱུན་འབབ་ཀྱི་ དོན་འགྲེལ་འབད་ནི་ལུ་ ཕན་ཐོགཔ་ཨིན།
དཀའ་ངལ་ (༦.༥{{༣}༧ མོཧསི་འཇལ་ཚད་) དང་ སྟུག་ཚད་ (༣.༢༧{༥}}༣.༣༧ g/cm3 forsterite གི་དོན་ལུ་ ༤.༣༩ g/cm3) གཉིས་ཆ་ར་གིས་ བཟོ་བཀོད་དང་ ལྕགས་རིགས་ཀྱི་ནུས་ཤུགས་ཀྱི་ ཤུགས་ཚད་དང་ འབྲེལ་བ་ཡོདཔ་ཨིན། སྲོག་རླུང་གི་གཞི་བཀོད་དང་ ལྕགས་རིགས་ཀྱི་ཐག་རིང་ཐུང་ཐུང་འདི་གིས་ འཛམ་གླིང་གཏིང་ཟབ་ཀྱི་གནས་སྟངས་ནང་ལུ་ རྫས་ཁམས་ཀྱི་གནམ་གཤིས་ལུ་ བཀག་ཐུབ་པའི་ ས་གཏེར་གྱི་ས་གཏེར་མཐུག་དྲགས་ཅིག་བཟོཝ་ཨིན།
བཟོ་བཀོད་སྐྱོན་དང་གནམ་གཤིས།
ངོ་མ་ལུ་ olivine གི་ཕྲ་རིང་ཚུ་ནང་ལུ་ ཁོང་གི་སྤྱོད་ལམ་ལུ་ གནོད་པ་སྦོམ་སྦེ་ར་བྱུང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། ས་སྒོ་གི་སྐྱོན་ཚུ་ཡང་ ས་སྟོང་དང་ རྡུལ་ཕྲན་ དེ་ལས་ རྡུལ་ཕྲན་ ༼རྡུལ་ཕྲན་ཁ་སྐོང་ སྤྱིར་བཏང་མི་མེད་པའི་གནས་རིམ་ནང་ལུ་ བཙིར་ཏེ་༽ དེ་ལས་ ཚབ་བཙུགས་ནི་གི་སྐྱོན་ཚུ་ཨིན་མས། འ་ནི་སྐྱོན་འདི་ དཀོན་དྲགས་ཅིག་ཨིན་རུང་ ཁྱབ་སྤེལ་གྱི་ཚད་གཞི་དང་ གློག་མེ་གི་རྒྱུན་སྤེལ་ཚུ་ ཚད་འཛིན་འབདཝ་ཨིནམ་ད་ འདི་ཡང་ གློག་རྡུལ་གྱི་འགུལ་སྐྱོད་ཀྱི་ལམ་ལུགས་བཟོ་སྟེ་ཨིན་མས།
བརྡ་སྟོན{༠} གི་སྐྱོན་ཚུ་ དུས་རྒྱུན་གྱི་ཕྲ་རིང་སྒྲིག་བཀོད་འདི་ མར་ཕབ་འགྱོཝ་ད་ {{༡}} ཨོ་ལི་ཝིན་གྱི་འཕྲུལ་རིག་རྒྱུ་དངོས་ཚུ་ དབང་ཤུགས་བཏོནམ་ཨིན། བཤིག་འགྱོ་མི་འདི་གིས་ ༼འ་ནི་འདི་ ཕྲ་རིང་བརྒྱུད་དེ་ འ་ནི་ཐིག་གི་སྐྱོན་ཚུ་ གཡོ་འགུལ་འབད་མི་འདི་གིས་༽ ས་ཁམས་རིག་པའི་དུས་ཚོད་ཀྱི་འོག་ལུ་ མེནཀྲལ་ཨོ་ལི་ཝིན་ནང་ལུ་ བཟོ་རྣམ་གཙོ་བོ་ཅིག་ ངོ་བཏོནམ་ཨིན། དམིགས་བསལ་གྱི་བཤུད་རིམ་ལམ་ལུགས་(crystallographic planes དང་ བཤིག་པའི་ཕྱོགས་) གིས་ olyvine གི་འབྲུ་སྣ་ཚུ་གིས་ ག་དེ་སྦེ་ འགྱུར་བཅོས་འགྱོཝ་ཨིན་ན་དང་ དང་འདོད་ཅན་གྱི་ ཕྲ་རབ་རིག་པའི་ གཞི་བསྟུན་ཚུ་ བཏོནམ་ཨིན།
འབྲུ་སྣ་གི་ས་མཚམས་དང་ མཚེ་མ་གི་ས་མཚམས་བཟུམ་གྱི་སྐྱོན་ཚུ་ རྒྱ་ཆེཝ་སྦེ་ཡོད་མི་འདི་གིས་ ཕྲ་རྡུལ་གྱི་བཟོ་བཀོད་འདི་ གཞི་གནས་གཅིག་ལས་གཅིག་ལུ་འགྱུར་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། འ་ནི་མཚམས་འདི་གིས་ འཕྲུལ་རིག་གི་ནུས་ཤུགས་ལུ་ ཐོ་ཕོགཔ་མ་ཚད་ རྫས་ཁམས་བསྒྱུར་བཅོས་འབད་ནི་གི་དོན་ལུ་ མགྱོགས་དྲགས་སྦེ་ ཁྱབ་སྤེལ་གྱི་ལམ་ལུགས་བྱིནམ་ཨིན། འབྲུ་སྣ་འོག་མའི་མཐའ་མཚམས་{2}}gle མཐའ་མཚམས་ཚུ་ བརྡལ་བཤིག་གཏང་བའི་ཨེ་རེ་ཚུ་ཡོད་པའི་ བསྒྱིར་ཚད་ཀྱི་རིམ་པ་ཚུ་ བརྩམ་ཞིནམ་ལས་ ཨོལ་ཝིན་ལུ་ གོང་འཕེལ་གཏང་ཞིནམ་ལས་ བཟོ་རྣམ་གྱི་བྱུང་རབས་འདི་ཐོ་བཀོད་འབད།
འཛམ་གླིང་གི་ཁ་ཐོག་ལུ་ བཟོ་བཀོད་སྒྲིང་སྒྲིང་ཡོད་རུང་ ཨོ་ལི་ཝིན་གནམ་གཤིས་འདི་ མགྱོགས་དྲག་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན། ཆུའི་རྡུལ་རྟེན་ཚུ་གིས་ སྐྱོན་དང་ འབྲུ་སྣ་གི་ས་མཚམས་བདའ་སྟེ་ འཛུལ་ཚུགས་དོ་ཡོདཔ་ད་ འདི་གིས་ olivineགི་གཞི་བཀོད་དང་གཅིག་ཁར་ འབྲེལ་བ་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། བསྒྱུར་བ་མང་ཤོས་རང་ serpentine ཡིན། 2Mg₂SiO₄ + 3H₂O → Mg₃Si₂O si₂O +₄ + Mg(OH)₂ ཡིན། འ་ནི་འགྱུར་ལྡོག་འདི་གིས་ འབོར་ཚད་ངོ་མ་འདི་ བརྒྱ་ཆ་༣༠ལས་༤༠གི་བར་ན་རྒྱ་སྐྱེད་འབད་དེ་ ཨོ་ལི་ཝིན་གྱི་བཟོ་བཀོད་ངོ་མ་འདི་ མེདཔ་བཏང་སྟེ་ ཤོག་ལེབ་སི་ལི་ཀེཊ་བང་རིམ་ཚུ་གིས་ ཚབ་བཙུགས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན།
གཞན་ཡང་ བསྒྱུར་བཅོས་ཀྱི་ཐོན་རྫས་ཚུ་ཡང་ iddingsite (a fries{0}} ལྕགས་ཀྱི་ཨོག་སའིཌ་དང་ འདམ་གྱི་ས་གཏེར་ཚུ་ སླ་བསྲེ་རྐྱབ་སྟེ་) དང་ བཱོལ་ལིང་ཊི་ (ལྕགས་{༡}} སི་ལི་ཀེཊ་) ཚུ་ཨིན། འ་ནི་བསྒྱུར་བཅོས་ཀྱི་བྱ་རིམ་ཚུ་ ཆུ་དང་ ཕྲ་རིང་མཐའམ་བདའ་སྟེ་ མགྱོགས་དྲགས་སྦེ་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ད་ འདི་ཡང་ ཆུ་གིས་ བཟོ་བཀོད་འདི་ འཇམ་ཏོང་ཏོ་སྦེ་ འཐོབ་ཚུགསཔ་ཨིན། pseudomorphicགི་ཚབ་བཙུགས་ནི་འདི་ བསྒྱུར་བཅོས་འབད་དེ་ཡོད་མི་དངོས་པོ་གིས་ ཕྱིའི་ཕྲ་རིང་འདི་ བདག་འཛིན་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་ད་ ནང་འཁོད་ཀྱི་བཟོ་བཀོད་འདི་ གཞི་རིམ་གྱི་ས་གཏེར་ལུ་འགྱུར་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས།
འཕྲལ་འཕྲལ་དྲི་བ་བཀོད་དོ།
གཞན་མི་ སི་ལི་ཀེཊ་གཏེར་ལས་ ཨོ་ལི་ཝིན་བཟོ་བཀོད་འདི་ ག་ཅི་གིས་ སོ་སོ་སྦེ་བཟོཝ་ཨིན་ན།
Olivine འདི་ སྲོག་རླུང་རྡུལ་ཕྲན་ཚུ་ གཅིག་གིས་གཅིག་ལུ་ བརྗེ་སོར་འབད་མ་བཏུབ་པའི་ SiO₂ tetrahedra འདི་ ཡོདཔ་ད་ འདི་ཡང་ འདི་ལུ་ nesolicate ཅིག་སྦེ་ ངེས་ཚིག་བརྗོད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། འདི་ཡང་ རིམ་སྒྲིག་འབད་མི་ silicates(pyroxenesབཟུམ)དང་ silicates(micasབཟུམ་གྱི་)དང་ གཞི་བཀོད་རྒྱ་སྐྱེད་འབད་ནི་གི་དོན་ལུ་ tetrahedraགི་སྲོག་རླུང་འདི་ མ་འདྲཝ་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། སོ་སོ་སྦེ་ཡོད་པའི་ ཊེ་ཊ་ཧེ་ར་གིས་ ལྕགས་{༣}}oxygen bonds གིས་གཅིག་ཁར་བཟུང་མི་ མཐུག་ཚད་གསུམ་{2}} གི་མཐུག་ཚད་ཅིག་བཟོཝ་ཨིན།
ག་ཅི་འབད་ ཨོ་ལི་ཝིན་ལུ་ ལྕགས་ཀྱི་ས་ཁོངས་སོ་སོ་གཉིས་ (M1 དང་ M2) ཡོདཔ་ཨིན་ན།
སྲོག་རླུང་གི་རྡུལ་ཕྲན་དང་ སྲོག་རླུང་གི་རྡུལ་ཕྲན་ཚུ་ དམིགས་བསལ་གྱི་སྦུང་ཚན་གྱི་སྒྲིག་བཀོད་འདི་གིས་ སྦོམ་ཆུང་དང་ བཟོ་སྒྱུར་གྱི་གནས་རིམ་མ་འདྲཝ་གཉིས་སྦེ་བཟོཝ་ཨིན་མས། M1 འདི་ ཕྱི་འགྱུར་ལྟེ་བ་གུ་སྡོད་ཞིནམ་ལས་ ཆུང་ཀུ་དང་ མངམ་སྦེ་ བཟོ་བཅོས་འབད་དེ་ཡོདཔ་ད་ M2 འདི་ མེ་ལོང་གུར་ལུ་ ཡོདཔ་ལས་ སྦོམ་དང་ དུས་རྒྱུན་གྱི་ མང་སུ་ཅིག་ཡོདཔ་ཨིན། འ་ནི་ཁྱད་པར་འདི་གིས་ དངོས་པོ་འདི་གི་དངོས་གཟུགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཚུ་ ས་ཁོངས་དང་ཚད་འཛིན་འབད་མི་ ག་འདི་ཚུ་གིས་ དགའ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།
བརྩམ་སྒྲིག་གིས་ ཨོ་ལི་ཝིན་གྱི་ ཕྲ་རིང་བཟོ་བཀོད་ལུ་ ག་དེ་སྦེ་གནོད་དོ་ག?
forsterite-fayalite series ནང་ལུ་ ལྕགས་ཀྱི་ཚབ་ལུ་ ལྕགས་ཀྱི་ཁམས་ཕྲན་འདི་ གཅིག་མཚུངས་སྦེ་རྒྱ་སྐྱེད་འགྱོཝ་ལས་ F2⁺ འདི་ Mg2⁺ ལས་སྦོམ་འགྱོཝ་ལས་ཨིན། གཞི་རྟེན་བཟོ་བཀོད་ཀྱི་ ཊོ་པོ་ལོ་ཇི་འདི་ འགྱུར་བ་མེད་པར་ལུས་ཡོདཔ་ཨིན། བུན་གཡར་གྱི་རིང་ཚད་འདི་ དུམ་གྲ་ཅིག་ཡར་སེང་འགྱོཝ་ཨིན་རུང་ རྡུལ་ཕྲན་ཚུ་གི་སྒྲིག་བཀོད་འདི་ གཞི་རྩ་ལས་རང་ ཅོག་འཐདཔ་ཨིན། འདི་གིས་ མཇུག་-members གི་བར་ན་ ཐབས་ཤེས་ཆ་ཚང་འབད་བཅུགཔ་ཨིན།
ཆུ་དང་ ཡང་ན་ གཞན་མི་ འཕུར་མདའ་ཚུ་ བཀོད་སྒྲིག་འབད་ཚུགས་ག?
ཚད་ལྡན་གྱི་ཨོ་ལི་ཝིན་བཟོ་བཀོད་ནང་ལུ་ hydroxyl སྡེ་ཚན་དང་ ཡང་ན་ རྡུལ་རྟེན་གྱི་ཆུ་མེདཔ་ཨིན། ཨིན་རུང་ ཆུ་རླུང་འདི་ སྐྱོན་སྦེ་ཡོདཔ་ད་ OHསྡེ་ཚན་ཚུ་གིས་ སྲོག་རླུང་རྡུལ་ཕྲན་ཚུ་ ཚབ་བཙུགས་ནི་དང་ ཡང་ན་ སྤྱིར་བཏང་ས་སྟོང་གི་ས་སྒོ་ཚུ་ནང་ལུ་ གནས་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན། འ་ནི་ "ཆུ་" ནང་དོན་ཚུ་ གནམ་མེད་ས་མེད་དམའ་ཤོས་སྦེ་ལུསཔ་ཨིན།<50 ppm by weight), but even trace hydrogen significantly affects electrical conductivity and diffusion rates. Water content increases with pressure, making transition zone olivine polymorphs potentially important water reservoirs in Earth's deep interior.
ལྡེ་མིག་སྒྲིག་བཀོད་ཚད་གཞི་ བཅུད་དོན།
ཨོ་ལི་ཝིན་ཕྲ་རིང་བཟོ་བཀོད་འདི་གིས་ གཤམ་གསལ་གྱི་གཞི་རྩའི་ཁྱད་ཆོས་ཚུ་སྟོནམ་ཨིན།
ཡིག་རྒྱུན་ལམ་ལུགས།: བར་སྟོང་སྡེ་ཚན་ Pbnm (ཡང་ན་ Pnma གདམ་ཁའི་སྒྲིག་སྟངས་ནང་ Pnma
ལེ་ཊི་སི་ ཚད་བཟུང་ཚུ།:
ཕོར་སི་ཊར་ཊི་: a ≈ ༤.༧༥ Å, b ≈ ༡༠.༢༠ Å, c ≈ ༥.༩༨ Å
ཕ་ཡ་ལི་ཊི་: ཨ་ ≈ ༤.༨༢ Å, བ ≈ ༡༠.༤༨ Å, c ≈ ༦.༠༩ Å
སྒྲིང་ཁྱིམ་བཀག་ཆ་ཚུ།: སོ་སོ་སྦེ་བཞག་མི་ SiO₄ tetraheda འདི་ ལྕགས་-oxygen octahedra (MO₆) བརྒྱུད་དེ་ མཐུད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན།
ལྕགས་ཀྱི་ས་ཁོངས།: ཚད་དང་བཟོ་སྒྱུར་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པའི་ octahedral sites (M1 དང་ M2) གཉིས་མི།
སྲོག་གཅོད་ཀྱི་གནས་ཚད།: མཐུན་སྒྲིག་མེད་པའི་ཆ་ཤས་ནང་ ཕྲ་རྡུལ་གྱི་ སྲོག་རླུང་ཡོད་པའི་ས་ཁོངས་གསུམ།
༡ སྒྲིག་གཞིའི་རིགས།: ཧེག་ཟ་གཱོན་གྱི་ཉེ་འདབས་{༠}}ཐུམ་སྒྲིལ་འབད་ཡོད་པའི་སྲོག་རླུང་གི་སྒྲིག་སྟངས་ཚུ་ ཊེ་ཊ་ཧེཌ་རལ་དང་ ཨོག་ཊ་ཧེཌ་རལ་ སྟོང་ཆ་ནང་ ཡོདཔ་ཨིན།
༡ དབྱེ་བ།: ནེ་སོ་སི་ལི་ཀེཊ་ (orthosilicate) རང་རྐྱང་པའི་ཊེ་ཊ་ཧེཌ་རལ་ཆ་ཤས་ཀྱི་དབང་དུ་བཏང་ན།
མཉམ་རུབ།: 4-མཉམ་འབྲེལ་ (tetrahedral) ནང་ Si གིས་ 6-མཉམ་འབྲེལ་ (octahedral) ནང་ M cations
འ་ནི་བཟོ་བཀོད་ཀྱི་གཞི་བཀོད་འདི་གིས་ ས་ཁམས་རིག་པའི་མཐའ་འཁོར་ནང་ལུ་ ཁྱབ་ཆེ་བའི་ གྲུབ་ཆ་ཚུ་ནང་ལུ་ བརྟན་ཏོག་ཏོ་སྦེ་བཞག་ཚུགས་པའི་ཁར་ འཕྲུལ་རིག་གི་ལག་ལེན་ནང་ལུ་ འཕྲུལ་ལྟོ་གོང་འཕེལ་ཅན་ཚུ་ གཞི་རྟེན་ཅིག་སྦེ་བྱིནམ་ཨིན། འདི་ཡང་ འཛམ་གླིང་གི་ ས་གཏེར་གྱི་ བཀོད་རིས་ཚུ་ གལ་ཆེ་ཤོས་དང་ མཐུན་སྒྲིག་ཅན་གྱི་ ས་གཏེར་གྱི་ བཀོད་རིས་ཚུ་ མཉམ་སྡེབ་འབད་མི་འདི་གིས་ ལྕགས་{༢}} oxygen མཉམ་འབྲེལ་དང་གཅིག་ཁར་ མཐུད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན།
